انواع سرگیجه

انواع سرگیجه

سرگیجه به صورت احساس حرکت و چرخش محیط به دور بیمار تعریف می شود. به عبارت دیگر سرگیجه واقعی نوعی توهم حرکت و چرخش محیط اطراف است که توسط بیمار ادراک می شود. همچنین گاه سرگیجه به صورت چرخش فرد حول محور عمود ادراک می شود.

انواع سرگیجه

انواع سرگیجه

در مقابل اصطلاح سرگیجه (vertigo)، گیجی (dizziness) وجود دارد. لغت Dizziness معنای فراگیرتری دارد و هم شامل سرگیجه و هم احساس سبکی سر (Lightheadedness) می شود. Dizziness و Lightheadedness بیشتر علت همودینامیک داشته در صورتی که سرگیجه واقعی مربوط به اختلال در ارگان های تعادلی می باشد. Dizziness ممکن است به دنبال مانور والسالوا یا تنفس تند و عمیق تجربه شود.

سرگیجه با آتاکسی نیز متفاوت است. در آتاکسی احساس یا توهم حرکت محیط وجود ندارد. بیمار هنگام راه رفتن دچار عدم تعادل شده و گاه سقوط می نماید. در آتاکسی حرکات ظریف اندام ها دچار اختلال شده و فرد تعادل خود را از دست می دهد. در سرگیجه بیشتر توهم حرکت محیط وجود دارد و افتادن حین راه رفتن کمتر اتفاق می افتد. حرکات اندام ها تقريبا نرمال هستند.

سرگیجه (vertigo) در یک تقسیم بندی کلی به دو نوع محیطی و مرکزی تقسیم می شود.

سرگیجه محیطی

سرگیجه ای که به علت آسیب دستگاه تعادل گوش داخلی یا اعصاب مربوط به آن قبل از ورود به سیستم اعصاب مرکزی اتفاق افتد را سرگیجه محیطی گویند. علائم همراه این نوع سرگیجه عبارتند از:

  1. نیستاگموس افقی
  2. تهوع و استفراغ شدید
  3. کاهش شدت سرگیجه پس از چند بار تغییر وضعیت .
  4. احساس ترس از حرکت. معمولا چشم های بیمار در مرحله حاد بسته است.

بعضی از انواع شایع و مهم سرگیجه محیطی عبارتند از:

  1. لابیرنتیت حاد (التهاب حاد حلزون گوش داخلی)
  2. سرگیجه وضعیتی خوش خیم
  3. بیماری منیر
  4. وستیبولوپاتی توکسیک. مواد و داروهایی که اثر سمی روی سیستم وستیبولی و سیستم تعادل گوش داخلی دارند عبارتند از: الكل، آمینوگلیکوزیدها، سالیسیلات ها، کینین و کینیدین ها و سیس پلاتین.

سرگیجه مرکزی

به سرگیجه ای که به دلیل آسیب به ساقه مغز (هسته های تعادلی)، مخچه یا راه های مخچه ای باشد، سرگیجه مرکزی گویند. از علل آن می توان به استروک، تومور و میگرن و مولتیپل اسکلروزیس (MS) اشاره کرد. علائم همراه آن عبارتند از:

  1. نیستاگموس چرخشی یا عمودی
  2. تهوع و استفراغ خفیف
  3. شدت سرگیجه با تغییر وضعیت پی در پی تغییری نمی کند.
  4. گاهی همراه آن آتاکسی وجود دارد.

 تشخیص سرگیجه(برخورد با بیمار)

  1. ابتدا با گرفتن شرح حال و با توجه به علائم ذکر شده باید سرگیجه محیطی را از نوع مرکزی افتراق داد. در گرفتن شرح حال پرسش در مورد سابقه تروما بسیار مهم است.
  2. با استفاده از معاینات بالینی، در صورت وجود آتاکسی همزمان، می توان آن را تشخیص داد.
  3. وجود وزوز گوش بیمار بیشتر به نفع سندرم منیر و نوروم آکوستیک (تومور واقع در زاویه مخچه – پل مغز) می باشد.
  4. وجود علائم همراه از قبیل دوبینی، اختلال تکلم، اختلال تعادل، اختلال هوشیاری و گزگز اطراف دهان علل مرکزی سرگیجه از جمله استروک و TIA را مطرح می نماید.
  5. باید در مورد مدت زمان سرگیجه حتما سؤال شود. حمله سرگیجه وضعیتی خوش خیم تقریبا چند ثانیه طول می کشد. در صورتی که سرگیجه ای که مربوط به بیماری منیر می باشد از چند ساعت تا چند روز و به طول می انجامد. در بیماری مولتیپل اسکلروزیس (MS) ممکن است سرگیجه ۴-۲ هفته پایدار بماند.
  6. سنجش میزان شنوایی در برخورد با بیمار مبتلا به سرگیجه حائز اهمیت است. در بیماری منیر و نوروم آکوستیک شنوایی کاهش می یابد. در سرگیجه وضعیتی خوش خیم شنوایی نرمال است.
  7. سن بیمار: سرگیجه ای که در سنین کودکی اتفاق می افتد بیشتر به نفع نوعی میگرن است. سرگیجه مربوط به بیماری منیر معمولا بعد از ۳۰ سالگی اتفاق می افتد. در سرگیجه وضعیتی خوش خیم سن شایع ۴۰ – ۵۰ سالگی است. در خانم های جوان باید به فکر MS و میگرن بود. در افراد سالخورده، سکته مغزی علت شایع سرگیجه حاد را تشکیل می دهد.

دکتر ناصر مهربان متخصص مغز و اعصاب، عضلات و ستون فقرات با استفاده از روش های تشخیصی و درمانی مجهز به بررسی بیماری ها می پردازد و از بروز عوارض زیاد جلوگیری می کند. جهت مشاوره با متخصص مغز و اعصاب خوب در تهران می توانید با شماره ۰۲۱۲۲۵۷۸۵۷۵ تماس بگیرید یا به آدرس اینستاگرام دکتر ناصر مهربان مراجعه کنید .

سرگیجه وضعیتی خوش خیم BPV) Benign Positional Vertigo)

از شایع ترین علل سرگیجه در افراد سالخورده و میان سال، سرگیجه وضعیتی خوش خیم می باشد. در این بیماری، با هرگونه تغییر وضعیت سر، بیمار دچار سرگیجه شدید همراه تهوع می شود. شایع ترین علت قابل تشخیص سرگیجه وضعیتی خوش خیم، تروما به سر است. در این بیماری شدت سرگیجه و تهوع همراه آن گاه به قدری زیاد است که معمولا بیمار با چشمان بسته و به کمک همراهان به اورژانس آورده می شود به طوری که پزشک در برخورد با بیمار متوجه ترس و کلافگی وی می گردد.

مدت هر حمله سرگیجه چند ثانیه می باشد که در ابتدا شدیدتر است. علاوه بر تهوع و استفراغ، ممکن است نیستاگموس هم همراه آن مشاهده شود. در واقع این سرگیجه، جزء انواع محیطی سرگیجه می باشد. علت آن احتمالا وجود ذرات معلق آزاد کلسیم در مایع درون مجاری نیم دایره (دستگاه تعادلی گوش داخلی) است. تست های آزمایشگاهی و تصویربرداری مغز در این بیماری طبیعی هستند. جهت تأیید تشخیص میتوان از تست هالپایک استفاده نمود. بدین صورت که ابتدا بیمار روی تخت نشسته و پزشک در پشت سر وی قرار می گیرد. سپس پزشک سر بیمار را به یک طرف گردانده و بیمار با چشمان باز (و در حالتی که پزشک مراقب وی بوده و حرکت او را کنترل می کند) به سرعت دراز کشیده و سر را با زاویه حدود ۴۵ درجه از لبه تخت آویزان می کند. بروز حالت سرگیجه شدید مشابه سرگیجه ای که بیمار با آن مراجعه نموده و یا نیستاگموس در چشم به معنی مثبت بودن تست هالپایک است. تست هالپایک باید در جهت مخالف نیز تکرار گردد. مثبت بودن تست هالپایک در هر جهت، به معنی اختلال در مجاری نیم دایره ای همان طرف خواهد بود

تفاوت اصلی این بیماری با بیماری منیر طبیعی بودن شنوایی است. بیماران معمولا شکایتی از کاهش شنوایی و وزوز گوش ندارند. عود در این بیماری شایع است.

درمان سرگیجه

معمولا درمان لازم نیست و بیماری خود به خود بهبود می یابد . درمان دارویی در بهبود بیماری بسیار موثر می باشد . از مصرف بیش از حد دارو ها به ویژه بدون تجویز پزشک اجتناب ورزید . در ضمن مصرف داروها طبق دستور پزشک باید تا زمان بهبود سرگیجه ادامه یابد . شایان ذکر است، درمان با توجه به شدت بیماری و نوع آن متفاوت خواهد بود . لذا برای کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص بهتر است به متخصص مغز و اعصاب مراجعه نمایید و از مصرف خودسرانه دارو ها بپرهیزید تا از بروز عوارض جبران ناپذیر بپرهیزید.

برای کسب اطلاعات بیشتر به بهترین متخصص مغز و اعصاب در تهران مراجعه نمایید .

پاسخ

اینستاگرام