درمان بیماری ام اس

اکثر بیماران سال ها پس از شروع بیماری دچار ناتوانی جسمی می شوند به طوری که 15 سال پس از شروع، نیمی از بیماران برای حرکت نیاز به کمک دارند و 80% بیماران 25 سال پس از شروع دچار ناتوانی حرکتی می شوند. باید یادآوری شود که حدود 10 – 20 درصد بیماران حتی پس از گذشت سال های از بیماری جسمی ناتوان نمی شوند و فعالیت های روزمره خود را به خوبی انجام می دهند به این گروه از بیماران، بیماران خوش خیم گفته می شود.

درمان بیماری ام اس

درمان بیماری ام اس

به طور کلی در موارد زیر پیش آگهی M.S بهتر است.

  • شروع علائم پیش از سن 40 سالگی
  • جنس مونث
  • آغاز بیماری با نوریت اپتیک
  • کم بودن حملات در چند سال اول
  • بیماری با سایر بهبود یابنده – عود کننده
  • بیمارانی که در 5 سال اول میزان ناتوانی شان ناچیز باشد.

موارد زیر نشانه پیش آگهی بد در ام اس است:

  1. شروع پس از سن 40 سالگی
  2. شروع با علائم مخچه ای
  3. سیر یکنواخت و پیشرونده
  4. شروع بیماری با گرفتاری همزمان چندین بخش از دستگاه اعصاب مرکزی
  5. جنس مذکر

بیمارانی که تنها دچار یک حمله شده اند و برای آنها احتمال بیماری ام اس مطرح است اصطلاحا سندرم ایزوله بالینی نامیده می شوند. در این بیماران برخلاف بیماران ام اس قطعی تعداد پلاک ها در MRI مغز ارزش پیش گویی کننده دارند. هر چه تعداد پلاک ها در MRI اولیه بیشتر باشد احتمال تبدیل CIS  به MS قطعی بیشتر است.

بیمارانی که در MRI مغز آنها سه یا بیشتر پلاک دیده می شود، احتمال ابتلا به ام اس قطعی طی 10 سال 70 – 80 درصد است. برعکس در صورتی که MRI نرمال باشد این احتمال به کمتر از 10%می رسد.

در این مطلب قصد داریم اطلاعاتی در مورد نحوه ی تشخیص بیماری ام اس و راه های درمان آن، در اختیار شما عزیزان قرار دهیم. همراه ما باشید.

 

تشخیص بیماری ام اس

از جمله روش های پاراکلینیکی که در تشخیص بیماری ام اس کمک کننده هستند می توان به موارد مهم زیر اشاره نمود:

تشخیص بیماری ام اس

تشخیص بیماری ام اس

MRI

پلاک های بیماری MS در 95% موارد در MRI مشاهده می شوند. امروزه MRI به یک روش اصلی جهت تشخیص و پیگیری مبتلایان به MS تبدیل شده است. در MRI مغز پلاک ها بیشتر در اطراف بطن های جانبی دیده می شوند.

ماده سفید نخاع (حاوی میلین) نیز مانند ماده سفید مغز می تواند در بیماری MS گرفتار شود. این پلاک ها در MRI نخاع به صورت پراکنده دیده می شوند.

آنالیز مایع CFS

وجود باندهای الیگوکلونال در مایع مغزی نخاعی به نفع بیماری MS است. منظور از این باندها، ایمونوگلوبولین های هم شکل است که وجود آن ها در CSF به معنی ساخت ایمونوگلوبین در سیستم اعصاب مرکزی CNS است.

پتانسیل برانگیخته شده (Evoked Potential)

که انواع بینایی، شنوایی و حسی دارد. نوع بینایی آن به خصوص در تشخیص بیماری MS کمک کننده است.

تشخیص قطعی ام اس در موارد زیر باید با احتیاط و با رد سایر تشخیص های افتراقی انجام شود.

  • هرگاه علائم بیماری ام اس فقط با یک محل آناتومیک از سیستم عصبی (مانند نخاع گردنی یا ساقه مغز) به خوبی توجیه شود.
  • اگر بیمار در طول زمان هیچ گاه علائم بینایی، حسی و اختلال ادراری را تجربه نکرده باشد.
  • هرگاه بیماری با علائمی که در ام اس نادر هستند مانند: آفازی، کره، اختلال هوشیاری یا تشنج تظاهر می کند. (تظاهر اولیه به صورت موارد فوق باشد).
  • MRI مغز و نخاع کاملا نرمال باشد. هرچند نرمال بودن آن ها M.S را کاملا رد نمی کند، اما تشخیص باید با احتیاط انجام شود.

درمان بیماری ام اس

تاکنون درمان قطعی برای این بیماری شناخته نشده است اما درمان های موجود را می توان به سه دسته تقسیم نمود:

درمان مرحله حاد

در این مرحله از کورتیکو استروئیدها به صورت تزریقی استفاده می شود. معمولا 1000 میلی گرم رزوانه متیل پردنیزولون به مدت سه تا پنج روز به بیمار تزریق می شود. پس از تزریق ممکن است بیمار برای دو هفته استرئید خوارکی (مثلا پردنیزولون) دریافت کند، یا اصلا درمان خوراکی انجام نشود.

در موارد حملات شدید گاهی از تعویض پلاسما نیز استفاده می شود.

درمان هایی که سیر بیماری را تغییر می دهند.

از این گروه می توان به اینترفرون های بتا یک، گلاتیرامراستات و میتوکسانترون و ناتالیزوماب اشاره کرد. توضیح این که در ساله های اخیر چند داروی خوراکی به لیست این گروه افزوده شده است. اینترفرون های بتا با مکانیسم های مختلف باعث کاهش التهاب و در نتیجه کاهش حملات در بیماری ام اس می شوند. باید توجه داشت که اثرات اینترفرون ها بر روی بیماران 100 % نیست و در مجموع موجب ماهش 30 – 40% عود حملات می شوند.

نکته مهم دیگر اینکه از این داروها عمدتا در فرم عود کننده استفاده می شود. شایع ترین عارضه این داروها علائم شبیه به سرماخوردگی پس از تزریق است.

در حال حاضر اینترفرون های بتا به سه فرم تزریق در بازار موجود است.

  • نوع بتا یک a که به صورت عضلانی هفته ای یکبار تزریق می شود.
  • نوع بتا یک a که سه بار در هفته به صورت زیر جلدی تزریق می شود.
  • بتا یک b که به صورت یک روز در میان زیر جلدی تزریق می شود.
  • گلاتیرامراستات داروی دیگری است که ترکیب سنتتیک و مشابه MBP (Nyelin Basic Protein) است و به صورت روزانه 20 میلی گرم زیر جلدی تزریق می شود.
  • میتوکسانترون

یک داروی سیتوتوکسیک است و در مواردی که حملات بیماری به داروهای فوق پاسخ نداده و نیز در نوع پیشرونده ثانویه استفاده می شود. عوارض جانبی دارو نسبتا زیاد است و استفاده از آن باید با مراقبت کامل از بیمار انام شود. مهمترین عارضه این دارو اثرات قلبی به صورت نارسایی یا کاردیومیوپاتی است. تزریق دارو به صورت هر سه ماه به میزان 212 mg/m است. قبل از هر تزریق بیمار باید ازنظر قلبی و خونی بررسی شود.

ناتالیزوماب

یک آنتی بادی مونوکلونال است که به رسپتور خاصی از لنفوسیت ها چسبیده و مانع خروج آنها از دیواره عروق می شود. اثرات این دارو تقریبا حدود دو برابر اینترفرون ها است. مهمترین عارضه دارو بیماری لکوانسفالوپتی مولتی فوکال پیشرونده می باشد. متاسفانه برای ام اس پیشونده اولیه تاکنون درمان خاصی توصیه نشده است.

داروی Methylprednisolone

این درمان برای 5-3 روز ادامه می یابد. این دارو حتما باید به صورت وریدی تجویز گردد. مصرف  نوع خوراکی آن موجب افزایش احتمال عود بیماری می گردد!!!

اندیکاسیون تجویز پالس متیل پردنیزولون بروز حمله در MS نوع Relapsing-Remitting است. در هر حمله، متیل پردنیزولون جهت تسریع در پسرفت علائم تجویز می گردد.

  • لازم به یادآوری است که معمولا شروع MS به صورت یکی از حملات تشخیص داده می شود که همگی اندیکاسیون تجویز پالس کورتون را دارند.
  • مهم ترین عوارض آن تپش قلب، گرگرفتگی، سرگیجه، حالت تهوع و اولسر پپتیک می باشد.
  • بهتر است همراه آن Ranitidine جهت پیشگیری از اولسر معده تجویز گردد.

متیل پردنیزون موجب تسریع در پسرفت ادم اطراف پلاک های حاد می گردد. با این مکانیزم بهبود سریعتر حمله MS، اتفاق می افتد. به همین دلیل استفاده از این دارو تاثیری در پروگنوز نهایی بیماری و کاهش تعداد عود ها ندارد.

درمان بیماری ام اس با دارو

درمان بیماری ام اس با دارو

داروهای IFN

جهت کاهش تعداد دفعات عود (Relapse) بیماری، از داروهای اینترفرون بتا استفاده می شود. این داروها در سه نوع با اسامی تجاری مختلف در ایران موجود است. شامل:

Avonex (IFN beta-1a)

Betaseron (IFN beta-1b)

Rebif (IFN-beta-1a)

اندیکاسیون تجویز اینترفرون ها، MS نوع Relapsing-Remitting می باشد. متاسفانه در صورت تبدیل به نوع پیشرونده، ادامه تجویز آن فایده ای نخواهد داشت.

– این داروها با تغییر در سیتوکین ها و نوع سلول های لنفوسیت T، موجب کاهش دفعات عود بیماری می شوند.

سندرم Flu-like (شبیه آنفولانزا)، افسردگی و واکنش در محل تزریق، عوارض مهم اینترفرون ها هستند. در صورت بروز این عوارض معمولا نیاز به قطع دارو نیست چون خودبخود بهبود می یابند.

– جهت کنترل سندرم Flu-like از داروهای NSAID استفاده می گردد.

افزایش آنزیم های کبدی، لکوپنی و آنمی نیز جزو عوارض این گروه از داروهاست. بنابراین لازم است هر 3 ماه یکبار CBC، AST و ALT چک گردد.

داروهای Glatiramer Acetate

داروی گلاتیرامر استات (Copaxone) نیز برای انواع مولتیپل اسکلروز Relapsing-Remitting به کار می رود. این دارو عوارض کمتری نسبت به اینترفرون ها دارد.

  • داروهایی مانند: Mitoxantrone یا Natalizumab استفاده می شود. تجویز این داروها و همچنین اینترفرون ها حتما باید زیر نظر متخصص مغز و اعصاب صورت گیرد.

درمان های علامتی

بیمار ام اس برحسب وجود پلاک در مناطق مختلف سیستم عصبی دچار علائم متفاوتی می شود. بسیاری از داروهای مصرفی در این بیماران صرفا برای کاهش علائم بیماری است و نقشی در سیر بالینی آن ندارد.

دکتر ناصر مهربان

دکتر ناصر مهربان متخصص مغز و اعصاب، عضلات و ستون فقرات متولد 1359 خوزستان ساکن تهران فارغ التحصیل از دانشگاه جندی شاپور اهواز فعالیت در بیمارستان بعثت در شرق تهران

پاسخ

شش + 3 =

مدت زمان مطالعه ۸ دقیقه
Call Now Button
اینستاگرام