عوامل تشدید کننده سردرد

سردرد

سردرد یکی از شایعترین بیماری ها و یکی از ۱۰ عامل مهم رجوع بیماران به مطب پزشکان عمومی می باشد. اغلب افراد دوره های سردرد را تجریه و یک سوم افراد سردردهای بسیار شدیدی را در طول زندگی تجربه نموده اند.

هرچند که سردرد در اغلب موارد خوش خیم است اما عدم دقت کافی در بررسی بیمار می تواند پیامدهای خطرناکی را به دنبال داشته باشد. در بررسی بیمار مبتلا به سردرد، اخذ یک شرح حال مناسب و دقیق مهمترین بخش ارزیابی می باشد.

این نکته آنچنان مهم است که یکی از بزرگترین نورولوژیست های قرن می گوید که اگر ۳۰ دقیقه را جهت بررسی یک بیمار با سردرد صرف می نمایید باید ۲۹ دقیقه آن جهت بررسی تاریخچه سردرد و یک دقیقه برای معاینه بیمار باشد.

در این فصل تاکید بر اخذ شرح حال مناسب از بیمار می باشد. درمان انواع سردردها در مباحث مربوطه ذکر خواهد گردید.

عوامل تشدید کننده سردرد

عوامل تشدید کننده سردرد

طبقه بندی سردرد

سردردهای اولیه

  • میگرن
  • سردرد تنشی
  • کلاستر و سایر علل مانند تریژمینال – اتونوم سفالژیاها

سردردهای ثانویه

  • سردرد مربوط به ترومای گردن یا سر
  • سردرد مربوط به اختلالات عروقی مغز یا گردن
  • سردرد مربوط به ضایعات فضاگیر مغزی
  • سردرد مربوط به مصرف و یا قطع داروها
  • سردرد مربوط به عفونت های مغزی
  • سردرد مربوط به اختلال هموستاز
  • سردرد یا درد صورت مربوط به ضایعات ساختاری جمجمه، گردن، چشم، گوش، بینی، سینوس، دندان، دهان
  • سردرد مربوط به اختلالات روانی
  • نورالژی ها و علل مرکزی درد صورت
  • سایر علل

عوامل زمینه ساز سردرد

سردرد میگرن ممکن است با نور زیاد، عادت ماهانه، تغییرات آب و هوا، قطع مصرف کافئین، خوابیدن به میزان کمتر یا بیشتر از معمول، مصرف الکل، استشمام بعضی بوها برانگیخته شود. در بعضی مواقع ترومای فیزیکی و یا حتی عاطفی می تواند زمینه ساز سردرد گردد. اگر سردرد بیمار حین خم شدن، بلند کردن اجسام، سرفه یا مانور والسالوا ایجاد گردد و یا بدتر شود باید ضایعات داخل مغزی (بویژه ضایعات حفره ی خلفی) را مد نظر داشت هر چند که در اغلب مئوارد این سردردها خوش خیم هستند.

سردردهای متناوب که با بلند شدن و یا نشستن از حالت درازکش ایجاد می گردند و با دراز کشیدن سریعا برطرف می شوند کاراکتریستیک لیک مایع مغزی – نخاعی است و اگر شرح حال دال برانجام LP، ترومای به سر یا تنه یا انجام پروسه های جراحی سیستم عصبی وجود نداشته باشد، ممکن است لیک خودبخودی مایع مغزی نخاعی وجود داشته باشد.

الکل در اغلب موارد برانگیزنده ی سردرد کلاستر است. سردرد حین مقاربت بویژه اگر حین یا اندکی پس از ارگاسم رخ دهد بویژه اگر سابقه بروز سردردهای مشابه هم وجود داشته باشد. ممکن است خوش خیم باشد، اما می تواند در اثر خونریزی ساب آراکنویید هم ایجاد گردد. درد خنجری که به وسیله تحریک صورت یا داخل دهان رخ دهد مثلا حین اصلاح صورت، جویدن آدامس یا خوردن غذا، بیانگر وجود نورالژی تریژمینال است. نورالژی گلوسوفارنژیال نیز در اغلب موارد با جویدن، قورت دادن یا حرف زدن رخ می دهد، اما گاهی تحریک پوستی اطراف گوش هم زمینه ساز سردرد است.

کیفیت و شدت سردرد

سردرد میگرن اغلب ضرباندار است. سردرد کلاستر بسیار شدید، ناتوان کننده و ثابت است. سردرد تنشی به صورت احساس پری، تنگی یا فشار یک نوار به دور سر است. سردرد ناشی از تحریک مننژ مانند مننژیت یا خونریزی ساب آراکنویید اغلب بسیار شدید است.

در نورالژی تریژمینال درد شدید، کوتاه مدت و خنجری است که ممکن است چندین بار در دقیقه ایجاد گردد. درد نورالژی گلوسوفارنژیال هم کیفیتی مشابه نورالژی تریژمینال دارد.

علائم قبل از سردرد، اورا، علائم همراه با سردرد

گاهی علائمی ساعت ها قبل از سردرد در بیمار ایجاد می گردد (Premonitory sympoms). این علائم می توانند به صورت تغییرات روانی و رفتاری مثل افسردگی، یوفوری (احساس سرخوشی)، و یا تحریک پذیری باشد اما گاهی با علائم سوماتیک مثل یبوست، اسهال، گرسنگی شدید، افزایش و یا کاهش ادرار همراه است. اهمیت این علائم در تشخیص نوع سردرد می باشد.

اورا علامت فوکال عصبی است و گاهی در حملات میگرن ایجاد می گردد و شروع آن قبل یا حین سردرد بوده و حدودا ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به طول می انجامد. اوراها بیشتر به صورت علائم چشمی مانند نورهای جرقه زدن، تاریکی در نقطه ای از میدان بینایی یا سایر موارد می باشند اما گاهی به شکل علائم همیسفریک (ضعف اندام، اختلال حسی یا اختلال تکلم) ایجاد می گردد. اوراها به آهستگی شروع شده اما ظرف چند دقیقه گسترش می یابند.

شرح حال علائم همراه در بیمار با سردرد بسیار مهم است. تهوع، استفراغ، فتوفوبی (ترس از نور) و فنوفوبی (ترس از صدا) در اغلب موارد به همراه حملات میگرن وجود دارد.

اما باید توجه داشت که اشک ریزش و آبریزش از بینی و احتقان بینی هم در بسیاری از موارد با میگرن همراهی دارد و نباید پزشک را به اشتباه به سمت سینوزیت هدایت کند. وجود میوز و پتوز در سمت سردرد (سندرم هورنر یا فلج اکولوسمپاتیک)، اشک ریزش و درگیری ملتحمه به صورت شایعی با سندرم کلاستر همراهی دارد اما تعریق و فلاشینگ در سمت درد ناشایع است.

با تکرار حملات سردرد در کلاستر ممکن است تورم صورت بویژه ناحیه پری اربیتال رخ دهد. حملات سردرد مشابه سردرد کلاستر (تظاهر اتونوم) که در روز به دفعات تکرار شود و مدت کمتری داشته باشد دال بر پاروکسیسمال همی کرانیای مزمن یا اپیزودیک است. سندرم هور نر در دایسکشن شریان کاروتید (در همان سمت) هم دیده می شود. در صورت ایجاد کوری تک چشمی گذرا یا دائمی باید آرتریت تمپورال و دایسکشن کاروتید عفونی را مد نظر قرار داد.

درگیری مفصل تمپورومندیبولر نیز سبب ایجاد درد در ناحیه تمپورال می گردد و اغلب با درد شدید فک تحتانی که با حرکت آن و فشار دادن دندان ها به هم تشدید شده و سبب کاهش در محدوده ی حرکات فک، کلیک مفصل تمپورومندیبولر حین حرکت فک تحتانی و تندرنس روی مفصل می گردد که می توان با فشار دست روی مفصل تندرنس آن را متوجه شد.

وجود تب به همراه سردرد اغلب دال بر علل عفونی می باشد. علائم سیستم عصبی مرکزی دائمی با پیشرونده مانند تشنج، ضعف یا اختلال حسی در اندام های یک سمت نشانگر وجود ضایعات ساختاری سیستم عصبی مرکزی است. وجود ترشحات خونی یا چرکی از بینی احتمالا بیانگر علل سینوسی به عنوان منشاء سردرد است. وجود قرمزی چشم شدید به همراه سردرد بیانگر وجود علل چشمی مثل عفونت یا گلوکوم حاد به عنوان علت سردرد می باشد.

شرح حال پلی میالژی روماتیکا، لنگش فک، تندرنس شریانهای سطحی در فرد مسن دال بر وجود آرتریت تمپورال است. در سردرد ناشی از افزایش فشار مغزی مثلا در سودوتومور سربری، تاری گذرای بینایی، وزوز گوش، دوبینی و ادم پایی مشاهده می گردد.

فاکتورهای تشدید کننده سردرد

در صورت تشدید سردرد با سرفه یا حرکت ناگهانی سر حتما علل ساختاری داخل مغزی باید مد نظر قرار گیرد. سردردی که با تکان دادن گردن افزایش پیداد کند احتمالا ناشی از علل عضلانی – اسکلتی است. فعالیت در میگرنی ها سبب افزایش سردرد می شود و بیماران میگرنی حین حمله ی سردرد تمایل به استراحت در مکان آرام و تاریک دارند در حالی که بیماران دچار سردرد کلاستر بی قرار می باشند. در صورتی که سردرد بیمار در وضعیت نشستن یا ایستادن افزایش یابد و یا ایجاد گردد. کاهش فشار داخل مغزی علت احتمالی سردرد است.

فاکتورهای تخفیف دهنده

سردرد میگرنی با استراحت در محیط بدون صدا و نور کاهش می یابد. ماساژ موضعی و گرما جهت تخفیف درد در سردرد تنشی موثر است. فشار موضعی روی چشم درگیر یا شریان تمپورال همان سمت و یا گاهی قرار دادن چسم گرم یا سرد در منطقه سردرد، سبب کاهش درد در سردرد کلاستر می گردد. سردرد ناشی از کاهش فشار درون مغزی با دراز کشیدن بهبود می یابد.

شرح حال خانوادگی

در نود درصد بیماران میگرنی شرح حال مثبت خانوادگی وجود دارد. سردرد تنشی هم به صورت شایعی فامیلیان است، اما سردرد کلاستر در ۷ درصد موارد فامیلیال است.

شرح حال دارویی

در بیمار سردردی باید شرح حال کاملی از نوع داروهای مورد مصرف و یا سابقه مصرف داروها مورد پرسش قرار گیرد. زیرا در سردردهای شناخته شده (مثل میگرن) می توان به اطلاعات دقیقتری در مورد تحمل دارو، عوارض وابستگی، میزان اثربخشی داروها دست یافت و در مواردی که علت سردرد نامشخص است شاید بتوان سرنخی مناسب اجهت یافتن علت، بدست آورد.

شرح حال مصرف دارو یا غذاهای حاوی کافئین بسیار مهم است چون هم مصرف و هم قطع آن گاهی اوقات سبب سردرد می گردد.

راه های ارتباطی با دکتر ناصر مهربان:

شماره تماس: ۰۹۳۷۳۵۳۳۹۹۲

صفحه اینستاگرام: drmehrabann

برای کسب اطلاعات بیشتر به بهترین متخصص مغز و اعصاب در تهران مراجعه نمایید.

پاسخ

هفت + 6 =

Call Now Button اینستاگرام