نورالژی عصب سه قلو (تیک دردناک)

نورالژی عصب سه قلو (تیک دردناک)

 نورالژی عصب سه قلو، اختلال عصب جمجمه ای پنجم است که با حملات ناگهانی درد در نواحی ای که توسط یکی از شاخه های عصب سه قلو و یا بیشتر عصب دهی می شوند، مشخص می شود.

درد همان گونه که ناگهانی آغاز می شود، بطور ناگهانی نیز پایان می یابد. درد به وجود آمده، مشابه دردی است که حین فرو کردن ناگهانی وسیله ای نوک تیز نظیر چاقو، یا ورود گلوله ی تفنگ به داخل بدن، ایجاد می شود، یکطرفه بودن درد از جمله ویژگیهای تشخیصی مهم در این اختلال به شمار می آید.

انقباض غیرارادی عضلات صورت می تواند سبها بسته شدن ناگهانی چشم با کشیده شدن دهان شود، از این رو عارضه ی مذکور تحت عنوان تیک دردناک نیز نامیده می شود.

نورالژی عصب سه قلو

نورالژی عصب سه قلو

علل موثر در ایجاد تیک دردناک

علت بروز آن نامشخص است، اما فشردگی عروق می تواند یکی از علل مطرح شده باشد. با بروز تغییرات مغزی ناشی از افزایش سن، حلقه ی شریانی یا وریدی ممکن است محل ورود ریشه عصب را تحت فشار قرار دهد.

  • این پدیده توسط اسکن MRI قابل تشخیص است. برخی شواهد احتمال دمیلینه شدن ریشه عصب سه قلو را نیز مطرح می سازند.

نورالژی عصب سه قلو بیشتر اوقات با افزایش سن بروز می کند و در دهه های پنجم و ششم زندگی شایع تر است و در میان زنان و افراد مبتلا به MS شایع تر از مردم عادی است. (پیشنهاد ویژه: آیا بیماری ام اس کشنده است؟)

بیمارانی که قبل از سن ۵۰ سالگی به نورالژی عصب سه قلو دچار می شوند باید از نظر MS مورد ارزیابی قرار گیرند چون این عارضه در ۵% بیماران دچار MS به وجود می آید.

مدت زمان برطرف شدن درد را با دقیقه، ساعت، روز یا زمان های طولانی تر می سنجند. با بالا رفتن سن، دوره های درد بیشتر و بیشتر تکرار شده و درد به وجود آمده شدیدتر خواهد گشت. بیمار با ترس دایمی از بروز حملات به زندگی ادامه می دهد.

عوامل موثر در ایجاد تیک دردناک

عوامل موثر در ایجاد تیک دردناک

عوامل تشدید کننده نورالژی عصب سه قلو

با هرگونه تحریک ایجاد شده در پایانه ی شاخه های عصب آسیب دیده نظير: شستن صورت، اصلاح صورت، مسواک زدن دندان ها، غذا خوردن و نوشیدن مایعات، حملات آغاز می شوند.

جریان هوای سرد و اعمال فشار مستقیم بر روی تنه عصب نیز منجر به درد می گردد. نواحی مذکور را نقاط آغازگر (trigger point) می نامند.

چون کوچکترین تماس با آن ها سبب می شود تا حملات بلافاصله آغاز شوند. به منظور جلوگیری از تحریک این نواحی، بیماران دچار نورالژی عصب سه قلو سعی می کنند تا آن جایی که ممکن است، فعالیت هایی چون لمس یا شستن صورت، اصلاح صورت، جویدن یا هر عمل دیگری که سبب بروز حمله می گردد را انجام ندهند. وجود رفتارهایی از این نوع، به تشخیص صحیح تر نیز کمک می نماید.

دکتر ناصر مهربان، متخصص مغز و اعصاب در تهران از مجهزترین دستگاه های روز دنیا در تشخیص بیماری های عصبی-روانی کودکان و درمان آن ها استفاده می نماید. شما عزیزان می توانید از طریق زیر با ایشان ارتباط برقرار نمایید:

شماره تماس: ۰۲۱۲۲۵۷۸۵۷۵
لازم به ذکر است با مراجعه به صفحه اینستاگرام دکتر ناصر مهربان می توانید از مطالب علمی و کاربردی این صفحه آگاهی پیدا کنید.

درمان جدید عصب سه قلو

داروهای ضد تشنج نظیر کاربامازپین (تگرتول) با کاهش  ایمپالسها در پایانه های عصبی معین، درد را در بیشتر بیمارل مبتلا به نورالژی عصبی بر طرف می نمایند.

  • کاربامازپین باید همراه با غذا مصرف شود، سطح سرمی دارو باید کنترل گردد تا از بروز اثرات سمی در بیمارانی که جهت کنترل درد به دوزهای بالا نیاز دارند جلوگیری به عمل آید.
  • عوارض جانبی این دارو عبارتند از تهوع، سرگیجه، خواب آلودگی و آتمي اپلاستیک.
  • واکنش های شدید دارویی بیشتر در افرادی که قومیت آسیایی دارند رخ می دهد.

تسکین درد عصب سه قلو

در موارد استفاده طولانی مدت با از نظر دپرسیون مغز استخوان، تحت مراقبت قرار می گیرد. گاباپنتین و باکلوفن نیز جهت کنترل درد به کار می روند. اگر درد تحت کنترل درنیامد، می توان از فنی توئین به عنوان درمان کمکی استفاده کرد.

اقدامات جراحی

اگر روش های دارویی در برطرف نمودن درد مؤثر واقع نشد، از برخی روشهای جراحی استفاده می گردد. اگرچه این روش ها تا چندین سال درد ناحیه ی صورت را برطرف می سازند، اما احتمال عود مجدد و میزان عوارض ناشی از این روشها بالا می باشد.

انتخاب هر یک از روش ها براساس تمایل بیمار و وضعیت سلامت وی صورت می گیرد. این روش ها یا فشار وارد بر عصب را برمی دارند و عملکرد عصب را حفظ می کنند و یا عصب را تخریب کرده و با حذف فعالیت عصب مانع سوء عملکرد آن می شوند.

  1. بر طرف نمودن فشار عروق کوچک عصب سه قلو

از عمل های داخل جمجمه ای به منظور رفع تماس میان عروق مغزی و مدخل ریشه عصب سه قلو استفاده می کنند. با کمک جراحی میکروسکوپی، قوس آئورت را از روی عصب بلند می کنند تا فشار وارده برطرف گردد، و پروتزی در محل کار می گذارند تا از تاثیر مجدد فشار عروق بر عصب جلوگیری شود.

  1. کوآگولاسیون حرارتی با فرکانس های رادیویی

فرکانس های رادیویی جلدی روی عصب سه قلو، ضایعه ای حرارتی ایجاد می کنند. اگر چه درد سريع برطرف می شود، اما احتمال دیس استزی صورت و از بین رفتن رفلکس قرنیه وجود دارد.

  • در مراکز پزشکی، برای شناسایی عصب سه قلو، از MRI استریوتاکتیک همراه با جراحی توسط چاقوی گاما استفاده می کنند.

جراحی رادیویی با کمک چاقوی گاما، روشی تهاجمی است که در آن عصب سه قلو در معرض تشعشعات رادیویی قرار میگیرد برای دستیابی به حداکثر اثرات درمان، ۸ – ۶ هفته زمان لازم است.

  1. ایجاد فشار اندک توسط بالون از راه جلدی

در این روش با فشار کم ایجاد شده توسط بالون، قطع و از هم گسیختگی بخش هایی از رشته های میلینه و طول سه شاخه ی عصب سه قلو ایجاد می گردد.

بالون پس از قرار گرفتن در محل خود با روشهای فلوئوروسکوپی، از ماده حاجب پر می شود. سپس به مدت یک دقیقه بر ریشه ی عصب فشار وارد می آورد و به این ترتیب، فشار عروقی وارد بر عصب را برطرف می سازد.

درمان نورالژی عصب سه قلو

درمان نورالژی عصب سه قلو

اقدامات حمایتی

  • پیشگیری از درد

مراقبتهای قبل از عمل در بیمار مبتلا به نورالژی عصب سه قلو عمدتا به صورت سرپایی انجام شده و عبارت است از شناسایی عوامل مشخصی که می توانند دردهای شدید و غیرقابل تحمل صورت را تشدید نمایند، مثل خوردن غذاهای خیلی داغ یا خیلی سرد، یا تولید صداهای گوش خراش و ناهنجار توسط تخت یا صندلی بیمار.

  • حتی با شستن صورت، شانه زدن مو یا مسواک زدن دندان ها نیز ممکن است دردهای شدیدی ایجاد شود.

مراقب می تواند با به کار گیری راه های گوناگونی درد را کاهش داده یا از وقوع آن پیشگیری نماید، مثل تهیه ی پدهای نخی و تنظیم کردن درجه حرارت آب معادل با دمای اتاق جهت شستشوی صورت بیمار، آموزش به بیمار جهت شستشوی دهان پس از غذا خوردن اگر که مسواک سبب بروز درد می گردد، و انجام بهداشت و نظافت شخصی بیمار در زمان هایی که درد وجود ندارد.

  • به بیمار توصیه می شود تا غذا و مایعاتی استفاده نماید که حرارتی برابر با دمای اتاق داشته باشند، برای عمل جویدن از نیمه سالم دهان استفاده کند و مواد غذایی را به صورت نرم مصرف نماید.
  • مراقب باید وجود اضطراب، افسردگی و بی خوابی را که اغلب همراه دردهای مزمن پدید می آید، شناسایی کرده و مداخلات و ارجاع بیمار را به طور مناسب انجام دهد.

مراقبت های پس از عمل

بررسی و شناخت وضعیت عصبی پس از عمل جراحی در جهت ارزیابی نقایص حسی و حرکتی صورت که می توانند توسط هر یک از سه شاخه ی عصب سه قلو پدید آیند، انجام می گیرد.

اگر جراحی منجر به بروز نقایص حسی در نیمه مبتلای صورت شده است، باید به بیمار آموزش داد تا از مالیدن و تحریک چشم خود اجتناب نماید، چون در اثر این آسیب دیدگی، دیگر درد احساس نخواهد شد.

چشم ها نیز از نظر وجود قرمزی یا تحریک شدگی مورد بررسی قرار می گیرند. برای چشم آسیب دیده می توان از اشک مصنوعی استفاده کرد تا از خشکی آن جلوگیری گردد.

به بیمار تذکر داده می شود تا با نیمه ی آسیب دیده دهان تا زمانی که حالت بی حسی کاهش نیافته، اقدام به جویدن ننماید. بیمار از نظر بروز هرگونه مشکلی در امر خوردن و بلع غذاها با قوام مختلف، به طور دقیق تحت نظر قرار می گیرد.

سایر مقالات مرتبط:

درمان قطعی تیک عصبی

بهترین متخصص مغز و اعصاب در تهران

پاسخ

Call Now Button اینستاگرام