اگر تجربه حمله میگرن را داشته باشید، میدانید زمانی که فرد چار سردرد میشود حاضر است هر روشی را امتحان کند تا از درد رهایی یابد اما حتمالا همه این جمله را شنیدهاید که «میگرن درمان ندارد.» آیا این جمله صحیح است؟ بسیاری از افراد برای فرار از دردهای میگرن به داروهای شیمیایی و مسکنها رو میآورند. گاهی دارودرمانی تنها یک درمان مقطعی به حساب میآید و عوارض بسیاری نیز در پی خواهد داشت. امروزه با پیشرفت تکنولوژی روشهای سریعتر با عوارض کمتر در حوزه پزشکی قدم گذاشتهاند. درمان میگرن با rTMS یکی از همین روشهاست. اگر میخواهید بدانید که درمان میگرن بدون دارو و عوارض چگونه انجام میشود با ما همراه باشید. همچنین در انتهای مقاله میتوانید به صورت آنلاین با متخصص مغز و اعصاب مشورت نمایید.
rTMS چیست؟
برای اینکه موضوع درمان میگرن با rTMS را توضیح دهیم ابتدا باید بدانید که آر تی ام اس چیست و چگونه باعث درمان بیماریهای عصبی میشود. rTMS یا تحریک مغناطیسی مکرر مغز (Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation)، نوعی روش درمانی غیرتهاجمی است که با استفاده از پالسهای مغناطیسی، نواحی خاصی از مغز را تحریک میکند. این فناوری ابتدا برای درمان افسردگی مقاوم به دارو طراحی شد، اما در حال حاضر برای درمان سایر بیماریهای نورولوژیک از جمله میگرن نیز کاربرد دارد. این دستگاه با ایجاد یک میدان مغناطیسی و فرستادن پالسهای مخصوص با طول موجهای مختلف بخشهای مورد نظر مغز را تحریک کرده و فعالیت آنها را تعدیل خواهد کرد.
در ادامه توضیحات دکتر ناصر مهربان بهترین متخصص درمان میگرن در تهران درباره آر تی ام اس را خواهیم شنید.
مکانیسم درمان میگرن با rTMS چگونه است؟
روش rTMS یا تحریک مغناطیسی مکرر مغز، یک تکنولوژی درمانی نوین است که با هدف کاهش شدت و تعداد حملات میگرنی به کار میرود. این روش از طریق ارسال پالسهای مغناطیسی خفیف و کنترل شده به نواحی خاصی از مغز، به تنظیم مجدد فعالیتهای عصبی کمک میکند. در بیماران میگرنی، بخشهایی از مغز به طور غیرطبیعی فعال میشوند؛ این فعالیت بیش از حد میتواند منجر به بروز درد، تهوع، حساسیت به نور و سایر علائم شود. rTMS به گونهای عمل میکند که این فعالیت غیرعادی را کاهش میدهد و در نتیجه، سطح تحریکپذیری مغز به حد طبیعی بازمیگردد.
مکانیسم درمانی این روش به این صورت است:
- پالسهای مغناطیسی باعث مهار مسیرهای عصبی درد در قشر مغز میشوند.
- تحریک مداوم در جلسات متوالی، به تدریج فرایندهای ضد درد مغز را فعال میکند.
- با کاهش حساسیت نورونها، احتمال شروع حمله میگرنی کمتر میشود.
- برخی مطالعات نشان دادهاند که rTMS میتواند روی تنظیم انتقالدهندههای عصبی مثل سروتونین نیز اثر مثبت بگذارد؛ مادهای که نقش مهمی در ایجاد یا پیشگیری از میگرن ایفا میکند.
نتیجه نهایی این فرآیند، کاهش تعداد حملههای میگرنی در ماه، کوتاهتر شدن مدت حملات و کاهش نیاز به داروهای مسکن است. در واقع، درمان میگرن با آر تی ام اس به مغز کمک میکند تا به حالت پایدارتر و مقاومتری در برابر عوامل محرک میگرن برسد.
مزایای درمان میگرن با rTMS
۱. غیرتهاجمی و بدون درد
rTMS بدون جراحی یا تزریق و فقط با قرار گرفتن یک کویل (قسمت انتقال دهنده پالس مغناطیسی) انجام میشود. برای بیمارانی که از روشهای درمانی دیگر میترسند، انتخابی بسیار ایمن، راحت، بدون درد و عوارض است.
۲. بدون نیاز به دارو
این روش کاملا بدون مصرف دارو انجام میشود، برای کسانی که به داروها پاسخ نمیدهند یا از عوارضشان خسته شدهاند، بسیار مناسب است. البته دارو دارمانی نیز میتواند مکمل این روش درمان میگرن باشد که در صورت صلاح دید پزشک تجویز خواهد کرد.
۳. بدون عوارض جانبی
در برخی افراد فقط کمی سوزن سوزن شدن یا سردرد خفیف ایجاد میشود که زودگذر است. برخلاف داروها، آسیبی به معده، کبد یا سیستم عصبی وارد نمیکند.
۴. قابل استفاده در کنار درمانهای دیگر
rTMS با داروهای میگرن تداخلی ندارد و میتواند همزمان با تجویز داروی میگرن یا رواندرمانی انجام شود و حتی اثربخشی آنها را بیشتر کند.
درمان میگرن با آر تی ام اس چقدر موثر است؟
مطالعات بالینی متعددی اثرگذاری مثبت rTMS در کاهش شدت و دفعات حملات میگرن را تایید کردهاند. در پژوهشی که در سال ۲۰۱۷ انجام شد، محققان نتیجه گرفتند که rTMS میتواند جایگزین مناسبی برای برخی داروهای ضد میگرن باشد. همچنین مطالعهای در سال ۲۰۲۲ نشان داد که استفاده از این روش، دفعات حملههای میگرنی را تا ۸ روز در ماه کاهش داده است. اثربخشی rTMS در بیماران مبتلا به میگرن مزمن (بیش از ۱۵ روز سردرد در ماه) بسیار قابل توجه بوده و این درمان میگرن با آر تی ام اس توانسته است کیفیت زندگی بسیاری از بیماران را به شکل محسوسی بهبود بخشد.
مراحل درمان میگرن با rTMS
مشاوره و ارزیابی اولیه توسط متخصص مغز و اعصاب
در اولین مراجعه، پزشک با بررسی کامل سابقه پزشکی، الگوی سردردها و شدت علائم، تصمیم میگیرد که آیا rTMS برای شما مناسب است یا خیر؟ در صورت نیاز، نوار مغزی (EEG) انجام میشود تا نواحی بیشفعال مغز که در حملات میگرن نقش دارند شناسایی شود.
تعیین برنامه درمانی اختصاصی
پس از ارزیابی اولیه، پزشک بر اساس وضعیت شما یک پروتکل درمانی اختصاصی تنظیم میکند. این برنامه معمولا شامل ۱۰ تا ۲۰ جلسه است که در طول چند هفته انجام میشود. هر جلسه بین ۲۰ تا ۴۰ دقیقه زمان میبرد و زمانبندی آن انعطافپذیر و قابل هماهنگی با برنامه روزانه شماست.
آغاز جلسات درمانی
در روز درمان، بیمار روی صندلی مخصوص مینشیند. کویل دستگاه rTMS روی ناحیهای مشخص از سر قرار میگیرد و پالسهای مغناطیسی ملایمی به بخشهای هدف مغز ارسال میشوند. این پالسها بدون درد هستند و برخی بیماران فقط احساس سوزن سوزن شدن یا کوبش خفیف را دارند.
دوره نقاهت
پس از پایان هر جلسه، نیازی به استراحت یا مراقبت خاصی نیست. بیمار بلافاصله میتواند به فعالیتهای روزانه مانند رانندگی، کار یا مطالعه بازگردد. این ویژگی، rTMS را به گزینهای بسیار راحت و کارآمد برای افراد شاغل یا پرمشغله تبدیل کرده است.
مقایسه درمان میگرن با rTMS و دارودرمانی
| ویژگی | rTMS | دارو درمانی |
| نحوه اثر | تحریک مغزی | مهار شیمیایی انتقالدهندهها |
| عوارض جانبی | ندارد | گاهی زیاد (مثل تهوع، گیجی، وابستگی) |
| مدتزمان اثر | پایدارتر پس از جلسات متوالی | وابسته به مصرف مداوم |
| مناسب برای | افراد مقاوم به دارو | اکثر بیماران |
نکته: در بسیاری از موارد، ترکیب هر دو روش بهترین نتیجه را به همراه دارد.
طول درمان میگرن با rTMS چقدر است؟
درمان معمولا شامل ۱۰ تا ۲۰ جلسه طی ۲ تا ۴ هفته است. برخی بیماران از جلسههای ابتدایی کاهش علائم را تجربه میکنند، اما بیشترین تاثیر معمولا چند هفته بعد از پایان درمان ظاهر میشود. ماندگاری اثر به فاکتورهایی مانند شدت میگرن، نظم در حضور جلسات و واکنش بدن بستگی دارد.
سوالات متداول درباره درمان میگرن با rTMS
چه مدت طول میکشد تا اثرات rTMS روی میگرن مشخص شود؟
برخی بیماران بعد از چند جلسه اول متوجه کاهش شدت میگرن میشوند، اما معمولاً اثرات کامل درمان چند هفته پس از تکمیل جلسات نمایان میشود.
آیا درمان میگرن با rTMS درد دارد؟
خیر، rTMS یک روش کاملاً غیرتهاجمی و بدون درد است. برخی افراد ممکن است در محل درمان احساس سوزنسوزن شدن یا ضربههای خفیف داشته باشند، اما این احساس موقتی است و مشکلی ایجاد نمیکند.
اثرات rTMS برای درمان میگرن چقدر ماندگار است؟
نتایج درمان بسته به هر فرد متفاوت است، اما بسیاری از بیماران چندین ماه پس از درمان کاهش قابلتوجهی در دفعات و شدت حملات میگرنی تجربه میکنند.
آیا درمان میگرن با rTMS تحت پوشش بیمه قرار میگیرد؟
پوشش بیمهای rTMS در هر کشور و شرکت بیمه متفاوت است. توصیه میشود قبل از شروع درمان با بیمهگذار خود مشورت کنید تا از هزینههای تحت پوشش مطلع شوید.
نتیجه گیری
درمان میگرن با rTMS یک روش نوین، غیرتهاجمی و موثر است که میتواند به کاهش شدت و تعداد حملات میگرنی کمک کند. این روش، به ویژه برای بیمارانی که به داروهای متداول پاسخ مناسبی نمیدهند یا از عوارض جانبی آنها رنج میبرند، گزینهای ارزشمند محسوب میشود. برای بهرهمندی از بهترین نتیجه، توصیه میشود که درمان تحت نظر پزشک متخصص و با پیگیریهای منظم انجام شود. در نهایت، rTMS یک گزینه درمانی امیدوارکننده است که میتواند مسیر مدیریت میگرن را برای بسیاری از بیماران هموارتر کند. اگر میخواهید بدانید که این روش برای شما مناسب است یا خیر، همین حالا با پرشک تماس بگیرید.