آلزایمر یکی از شایعترین اختلالات تخریب کننده سلولهای عصبی مغز است که به تدریج حافظه، قدرت یادگیری و عملکرد شناختی را تضعیف میکند. با افزایش سن جمعیت، شمار مبتلایان به این بیماری نیز در حال افزایش است. درمانهای دارویی کنونی عمدتا با هدف کاهش علائم و کند کردن روند بیماری طراحی شدهاند، اما تاثیر بلندمدت و دائمی آنها محدود است. در سالهای اخیر، درمان آلزایمر با rTMS به عنوان یک روش درمانی نوین و بدون عوارض برای جلوگیری از فراموشی بلند مدت به کار گرفته میشود. اثر بخش بودن این روش درمانی نسبت مستقیم با مهارت متخصص دارد. در ادامه یکی از معدود متخصصان ماهر در زمینه درمان آر تی ام اس را به شما معرفی خواهیم کرد.
rTMS چیست و چگونه عمل میکند؟
rTMS مخفف عبارت Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation به معنی “تحریک مغناطیسی مکرر از طریق جمجمه” است. این روش با استفاده از یک کویل مغناطیسی، پالسهایی با فرکانس خاص به مناطق مشخصی از مغز ارسال میکند. هدف این تحریک، تنظیم فعالیت نورونها و بهبود عملکرد شبکههای عصبی است. بسته به نوع فرکانس بهکار رفته، rTMS میتواند باعث افزایش یا کاهش فعالیت نورونی شود. فرکانسهای بالاتر از ۱ هرتز معمولاً خاصیت تحریککننده دارند، در حالیکه فرکانسهای پایینتر از ۱ هرتز تأثیر بازدارنده دارند. این ویژگی، rTMS را به ابزاری قدرتمند برای درمان اختلالات مغزی مختلف از جمله افسردگی، پارکینسون و آلزایمر تبدیل کرده است.
توضیحات دکتر ناصر مهربان بهترین متخصص مغز و اعصاب در تهران درباره درمان اختلالات با آر تی ام اس
درمان آلزایمر با rTMS: چگونه عمل میکند؟
درمان آلزایمر با rTMS با استفاده از تکنولوژی پیشرفتهای انجام میشود که مستقیما عملکرد مغز را هدف قرار میدهد. در این روش، پالسهای مغناطیسی کوتاه و مکرری از طریق یک دستگاه مخصوص و بدون نیاز به جراحی، به نواحی خاصی از مغز فرستاده میشوند. این پالسها مانند سیگنالهای تحریک کنندهای عمل میکنند که باعث فعالسازی یا مهار فعالیت نورونها در مناطق خاصی از مغز میشوند. در بیماران مبتلا به آلزایمر، نواحی خاصی از مغز مانند قشر پیشپیشانی پشتیجانبی (DLPFC) و Precuneus دچار کاهش فعالیت و ارتباطات نورونی میشوند. این بخشها نقش مهمی در حافظه، توجه، تمرکز و تصمیمگیری دارند. وقتی این نواحی ضعیف میشوند، بیمار دچار فراموشی، گیجی، ناتوانی در انجام کارهای روزمره و افت مهارتهای شناختی میشود.
روش درمان آر تی ام اس با تحریک این نواحی، سه کار اصلی انجام میدهد:
۱. افزایش فعالیت نورونی:
پالسهای مغناطیسی با فرکانس بالا میتوانند سلولهای عصبی خوابیده یا کمفعالیت را دوباره فعال کنند. این تحریک باعث میشود مسیرهای عصبی که ضعیف شدهاند، دوباره درگیر شوند و فعالیت طبیعیتری پیدا کنند.
۲. تقویت ارتباطات بین نورونها (اتصالات سیناپسی):
در بیماری آلزایمر، ارتباطات بین نورونها آسیب میبیند. درمان آلزایمر با rTMS کمک میکند تا این ارتباطات ترمیم شوند. به نوعی میتوان گفت که مثل تقویت سیمکشی مغز عمل میکند تا اطلاعات بهتر و سریعتر منتقل شود.
۳. افزایش پلاستیسیته عصبی (Neuroplasticity):
پلاستیسیته عصبی یعنی توانایی مغز برای ایجاد ارتباطات جدید و سازگاری با تغییرات. rTMS این توانایی را تقویت میکند، به ویژه در مغز افراد سالمند که انعطافپذیری کمتری دارند این موضوع بسیار مهم است.
آشنایی با بهترین متخصص درمان بیماریهای مغز و اعصاب با آر تی ام اس
فعال در تمامی زمینههای نورولوژی، به ویژه بیماریهای التهابی مغز و نخاع
📍 آدرس مطب
چهارراه پاسداران، خیابان دولت، چهارراه کاوه، ساختمان پزشکان جام جم، بالای داروخانه شبانهروزی مقدم، طبقه اول، واحد ۵
☎️ تلفن تماس
۰۲۱۲۶۴۷۳۳۹۶ — ۰۲۱۲۶۴۷۳۵۵۱
📱 شماره همراه
۰۹۳۷۳۵۳۳۹۹۲
📷 اینستاگرام
@drmehrabann
شواهد علمی درباره تاثیر rTMS بر آلزایمر
نتایج پژوهشها و متاآنالیزهای اخیر حاکی از آن است که درمان آلزایمر با rTMS، بهویژه زمانی که با فرکانس بالا (معمولا ۱۰ تا ۲۰ هرتز) و تعداد جلسات کافی (حداقل ۲۰ جلسه) انجام شود، میتواند تاثیر بسیار مثبتی بر عملکرد شناختی بیماران داشته باشد. در برخی از مطالعات، ترکیب rTMS با تمرینات شناختی مانند بازیهای حافظه و تمرینهای توجه، منجر به افزایش چشمگیر نمرات آزمونهای شناختی (مانند MMSE و ADAS-Cog) شده است. همچنین بیماران توانستهاند فعالیتهای روزمره خود را با استقلال بیشتری انجام دهند که نشاندهنده بهبود عملکرد اجرایی مغز با درمان آلزایمر با آر تی ام اس است.
تحریک مغزی به کمک تکنولوژی rTMS تنها مختص آلزایمر نیست و در سایر بیماری های مغز و اعصاب هم مؤثر است.
روش درمان آلزایمر با آر تی ام اس
روش درمان آلزایمر با rTMS با توجه به میزان آسیب مغزی فرد و با توجه به تشخیص متخصص متفاوت خواهد بود. با این حال پروتکل کلی این روش به شرح زیر است:
- فرکانس بالا (بین ۱۰ تا ۲۰ هرتز)
- هدفگیری نواحی DLPFC یا Precuneus
- حداقل ۲۰ جلسه درمانی (۳ تا ۵ جلسه در هفته)
- هر جلسه حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه
- تنظیم شدت تحریک بر اساس آستانه حرکتی فرد
این پروتکلها بهگونهای طراحی شدهاند که با حداقل عوارض جانبی، حداکثر اثربخشی را برای بیماران به همراه داشته باشند.
بیشتر بخوانید: درمان با آر تی ام اس در کودکان امکان پذیر است؟
مزایای درمان آلزایمر با rTMS
یکی از مهمترین دلایلی که rTMS را از سایر روشهای درمانی متمایز میکند، غیرتهاجمی بودن آن است. برخلاف داروهایی که ممکن است عوارض سیستمیک و هورمونی به همراه داشته باشند، درمان آلزایمر با rTMS تنها روی مغز متمرکز میشود و نیازی به جراحی یا مصرف دارو نخواهد داشت.
برخی مزایای اصلی این روش عبارتند از:
- بهبود قابلتوجه حافظه و تمرکز
- افزایش نمرات شناختی در آزمونهای استاندارد
- ارتقا کیفیت زندگی و عملکرد روزمره
- عوارض جانبی خفیف و قابل کنترل
- امکان ترکیب با سایر روشهای درمانی
ایمنی و عوارض جانبی احتمالی
در تحقیقات انجامشده تاکنون، درمان آلزایمر با rTMS ایمن و موثر تلقی شده است. بیشترین عوارض گزارش شده شامل سردرد خفیف، خستگی یا احساس ناراحتی جزئی در محل کویل بوده که معمولا پس از چند ساعت برطرف میشود. خطر تشنج بسیار پایین است، به خصوص اگر شدت تحریک به درستی تنظیم شود. تاکنون هیچ عارضه جدی یا خطرناکی در مطالعات کنترل شده گزارش نشده است. تمامی این عوارض با یک انتخاب صحیح درباره پزشک معالج میتواند به حداقل برسد. برای دریافت مشاوره با متخصص درمان آلزایمر با آر تی ام اس همین حالا اقدام کنید.
راهکارهایی برای ارتقای اثربخشی درمان آلزایمر با آر تی ام اس
برای دستیابی به نتایج بهتر، پیشنهاد میشود که:
- استانداردسازی پروتکلها: تعیین فرکانس و مدت زمان یکسان در تمامی مراکز
- افزایش حجم نمونهها: اجرای مطالعات بزرگتر با پیگیری طولانیتر
- ترکیب با درمانهای مکمل: از جمله تمرینات شناختی، داروهای تقویتی، رژیم غذایی مغز و تصویربرداری عملکردی مغز
- اعتماد به پزشک متخصص: انتخاب یک متخصص با تجربه در این زمینه و پایبندی به دستورالعملهای او
بیشتر بخوانید: درمان افسردگی با rTMS چگونه انجام میشود؟
سوالات متداول درباره درمان آلزایمر با آر تی ام اس
نتایج درمان rTMS چه زمانی ظاهر میشوند؟
معمولا بیماران پس از ۱۰ تا ۱۵ جلسه درمان، تغییرات مثبتی مانند افزایش تمرکز، کاهش فراموشی و بهبود در انجام کارهای روزانه را تجربه میکنند.
آیا درمان rTMS برای همه بیماران آلزایمر مناسب است؟
درمان با rTMS بیشتر برای بیماران مبتلا به آلزایمر خفیف تا متوسط یا اختلال شناختی خفیف (MCI) مؤثر است. پزشک متخصص باید پس از بررسی وضعیت بالینی و ارزیابی شناختی بیمار، درباره مناسب بودن این روش تصمیم بگیرد.
آیا rTMS با داروهای آلزایمر تداخل دارد؟
خیر. rTMS یک روش غیر دارویی است و میتوان آن را در کنار داروهای تجویزی برای آلزایمر استفاده کرد. در واقع، ترکیب rTMS با دارو و تمرینات شناختی میتواند اثربخشی را افزایش دهد.
جمع بندی
درمان آلزایمر با rTMS یکی از پیشرفتهترین و امیدوارکنندهترین روشهای غیرتهاجمی در درمان بیماریهای مغزی به شمار میرود. این روش نه تنها در بهبود حافظه و توجه موثر است، بلکه میتواند کیفیت زندگی بیماران و خانوادههایشان را نیز بهبود بخشد. همان طور که در طول مقاله اشاره کردیم مهمترین عامل انتخاب یک متخصص ماهر در این زمینه است. همین حالا برای دریافت نوبت تماس بگیرید.