گاهی اوقات سردردهایی که تجربه میکنیم، نه از خستگی ذهنی یا استرس، بلکه از جایی پایینتر، یعنی از گردن سرچشمه میگیرند. سردرد با منشا گردنی، به دردی اطلاق می شود که ریشه در مشکلات ساختاری یا عملکردی مهرهها، عضلات یا اعصاب گردن دارد. این نوع سردرد معمولاً با حرکات گردن یا فشار بر روی نواحی خاصی از پشت سر و گردن تشدید میشود و با علائمی مانند درد پشت جمجمه، خشکی گردن و محدودیت حرکتی همراه است. عوامل مختلفی بر ایجاد این نوع درد موثر هستنند که با شناخت این فاکتورها و درمان زودهنگام می توان از ایجاد مشکلات مزمن پیشگیری کرد.
سردرد گردنی چیست؟
سردرد گردنی نوعی سردرد است که منشأ آن مشکلات یا آسیبهای گردن است. این سردرد معمولاً از ناحیه پشت سر و گردن شروع شده و به سمت جلو یا شقیقهها منتشر میشود. برخلاف میگرن یا سایر انواع سردرد، علت اصلی سردرد گردنی در ساختارهای گردنی مانند مهرهها، دیسکهای بینمهرهای، عضلات یا اعصاب قرار دارد.
علت سردرد گردنی
دلیل ایجاد سردرد گردنی معمولاً به مشکلاتی در ساختارهای گردن مانند مهرهها، دیسکهای بینمهرهای، عضلات، اعصاب یا مفاصل گردن برمیگردد. این مشکلات میتوانند موجب تحریک یا فشار به اعصاب مرتبط با سر شوند که در نهایت منجر به بروز سردرد میشود. مهمترین دلایل سردرد گردنی عبارتند از:
آسیبهای گردنی: تصادفها، ضربات یا تصادفات خودرو که به گردن آسیب وارد میکنند،میتوانند باعث مشکلات در ساختارهای گردن شوند.
آرتروز و التهاب مفاصل گردن: با افزایش سن یا استفاده مفرط از گردن، مفاصل گردنی ممکن است فرسوده شوند و باعث درد و التهاب شوند که میتواند به سردرد منجر شود.
اختلالات دیسکهای بینمهرهای: دیسکهای آسیب دیده یا بیرون زده در گردن میتوانند فشار بر اعصاب ایجاد کنند که به سردرد گردنی منجر میشود.
کشیدگی و ضعف عضلات گردن: وضعیتهای نادرست نشستن، خم شدن بیش از حد به جلو یا استفاده طولانیمدت از کامپیوتر و گوشی موبایل میتواند باعث کشیدگی و تنش در عضلات گردن شود و درد را به سر منتقل کند.
عوامل روانی و استرس: استرس و اضطراب میتوانند باعث انقباض عضلات گردن و شانه شوند و در نتیجه موجب سردرد گردنی شوند.
مشکلات عصبی: تحریک اعصاب گردنی به دلیل مشکلات ساختاری میتواند باعث انتقال درد به سر شود.
پیشگیری از سردردهای گردنی
پیشگیری از سردردهای گردنی میتواند شامل تعدادی از روشها و تغییرات در سبک زندگی باشد که به کاهش فشار بر گردن و حفظ سلامت آن کمک میکنند. در اینجا چند روش موثر برای پیشگیری از سردردهای گردنی آورده شده است:
✔ داشتن وضعیت صحیح بدن هنگام نشستن و ایستادن میتواند فشار را از روی گردن بردارد. از نشستنهای طولانیمدت و خمیدگی گردن در طولانیمدت پرهیز کنید. در هنگام استفاده از کامپیوتر، گوشی یا سایر وسایل دیجیتال، سر خود را در راستای ستون فقرات نگه دارید.
✔ تقویت عضلات گردن، شانه و کمر از طریق تمرینات مخصوص، به حمایت از گردن کمک میکند و میتواند از بروز سردردهای گردنی جلوگیری کند.
✔ استرس میتواند عضلات گردن را منقبض کند و باعث سردرد شود بنابراین کاهش استرس میتوانند بسیار مفید باشند.
✔ انجام فعالیتهایی که نیاز به حرکات تکراری گردن دارند می تواند به مشکلات گردن و سردرد منجر شود. برای جلوگیری از آسیبها، از حرکات تکراری پرهیز کرده و به گردن خود استراحت دهید.
✔ استفاده از بالشهای مناسب که به شکل گردن و ستون فقرات شما متناسب باشد، در هنگام خواب بسیار مهم است.
✔ افرادی که دچار مشکلات گردن مانند آرتروز یا دیسک گردن هستند، باید مراقب وضعیت خود باشند و در صورت نیاز به پزشک مراجعه کنند.
✔ اضافه وزن میتواند فشار اضافی بر روی ستون فقرات و گردن وارد کند بنابراین با کنترل وزن، فشار بر گردن را کاهش دهد.
سردرد در اثر درد های گردنی
عوامل محرک سردرد گردنی
عوامل محرک سردرد گردنی میتوانند متنوع باشند و معمولاً شامل عواملی هستند که فشار یا استرس بر روی عضلات و مفاصل گردن وارد میکنند. در اینجا به برخی از عوامل رایج اشاره میکنیم:
📌 نشستن یا ایستادن در وضعیتهای غلط به ویژه در هنگام کار با کامپیوتر یا استفاده از گوشی
📌 رانندگی طولانیمدت، کار با کامپیوتر یا حمل اجسام سنگین
📌 استرس و اضطراب طولانی مدت
📌 ضربه به گردن یا آسیبهای ناشی از تصادفهای رانندگی
📌 خوابیدن در وضعیت نامناسب، استفاده از بالشهای نامناسب
📌 بیماریهایی مانند آرتروز گردن، دیسکهای فتق شده یا تخریب مفاصل گردن
📌 کمبود آب در بدن
📌 ورزشهایی که به درستی انجام نمیشوند و ایجاد فشار زیادی بر گردن
بیشتر بخوانید: بهترین متخصص درمان سردرد
تشخیص سردرد گردنی
تشخیص سردرد گردنی معمولاً بر اساس تاریخچه پزشکی بیمار، معاینه فیزیکی و آزمایشهای خاص صورت میگیرد. در اینجا به مراحل مختلف تشخیص این نوع سردرد اشاره میکنیم:
✅ پزشک ابتدا از بیمار میخواهد تا علائم خود را شرح دهد، از جمله نوع و شدت سردرد، زمان شروع آن، عوامل تشدید کننده و تسکیندهنده، و اینکه آیا سردرد به گردن یا شانهها مرتبط است یا نه.
✅ بررسی دیگر علائم مانند درد یا سفتی در ناحیه گردن، محدودیت در حرکت گردن، و درد انتشار یافته به شانهها یا دستها نیز کمککننده است.
✅ معاینه دقیق گردن، شانهها و ناحیه سر برای ارزیابی درد، سفتی یا هر گونه محدودیت حرکتی انجام میشود.
✅ پزشک ممکن است برای تشخیص درد ناشی از تنش عضلانی، فشارهایی را بر روی عضلات گردن وارد کند.
✅ بررسی وضعیت بدنی بیمار و تشخیص هرگونه مشکلاتی مانند قوز یا انحراف در ستون فقرات میتواند در تشخیص سردرد گردنی مفید باشد.
✅ در صورتی که پزشک مشکوک به وجود مشکلات ساختاری در گردن باشد، ممکن است از تصویربرداری برای تأیید تشخیص استفاده کند
✅ آزمایشهای عملکردی برای بررسی چگونگی حرکت گردن و شانهها نیز ممکن است انجام شوند. این آزمایشها کمک میکنند تا محدودیتهای حرکتی و میزان درد مرتبط با حرکت گردن مشخص شود.
درمان سردرد گردنی
درمان سردرد گردنی معمولاً به عواملی مانند شدت سردرد، علت زمینهای و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. در اینجا چند روش درمانی برای این نوع سردرد ذکر شده است:
دارو درمانی
مصرف مسکنها،داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، داروهای شل کننده عضلات و داروهای ضد افسردگی یا ضد تشنج می تواند کمک کننده باشد
فیزیوتراپی
تمرینات کششی و تقویتی: فیزیوتراپیست ممکن است تمرینات کششی و تقویتی برای تقویت عضلات گردن و کاهش تنش عضلانی تجویز کند. این تمرینات به بهبود حرکت گردن و کاهش درد کمک میکنند.
ماساژ درمانی: ماساژ عضلات گردن و شانهها میتواند به کاهش گرفتگی عضلات و تسکین درد کمک کند.
حرکات اصلاحی: فیزیوتراپیست ممکن است برای اصلاح وضعیت بدنی و کاهش فشار روی گردن و شانهها حرکات اصلاحی توصیه کند.
تغییرات در شیوه زندگی
اصلاح وضعیت بدنی: نگهداشتن وضعیت صحیح بدن هنگام نشستن، ایستادن و خوابیدن میتواند فشار روی گردن را کاهش دهد و از بروز سردرد گردنی جلوگیری کند.
استراحت و استراحتهای کوتاهمدت: استراحت در طول روز، بهویژه برای افرادی که مدت طولانی روی کامپیوتر یا گوشی کار میکنند، میتواند کمککننده باشد.
درمانهای فیزیکی
تحریک الکتریکی عضلات (TENS): در این روش از یک دستگاه تحریک الکتریکی برای کاهش درد و بهبود گردش خون در ناحیه گردن استفاده میشود.
حرارت یا سرما درمانی: استفاده از کمپرس گرم یا سرد روی ناحیه گردن میتواند به تسکین درد کمک کند.
جراحی (در موارد نادر)
جراحی معمولاً در مواردی که مشکلات ساختاری مانند فتق دیسک یا آرتروز شدید گردنی باعث بروز سردرد گردنی شده است، در نظر گرفته میشود. این روشها شامل جراحیهای ستون فقرات یا دیسکهای گردن میشود.
مراقبتهای تکمیلی
استفاده از حمایل گردن یا گردنبند طبی: در برخی موارد، استفاده از گردنبند طبی میتواند به تثبیت گردن و کاهش حرکت آن کمک کرده و درد را کاهش دهد.
نتیجه گیری
سردرد گردنی اگرچه میتواند آزاردهنده باشد، اما با تشخیص صحیح و درمان مناسب، قابل کنترل است. اصلاح وضعیت بدن، تمرینات منظم و مراقبت از گردن نقش مهمی در پیشگیری و کاهش شدت این نوع سردرد دارند. مراجعه زودهنگام به پزشک و پیگیری درمان میتواند از تبدیل شدن این درد به مشکلی مزمن جلوگیری کند. با توجه به اهمیت سلامت گردن در کیفیت زندگی، مراقبت از این ناحیه نباید نادیده گرفته شود.