صرع و بارداری؛ کنترل و مدیریت صرع در دوران بارداری

صرع و بارداری، موضوعی که ذهن بسیاری از افراد را درگیر کرده است؟ بسیاری از زنان مبتلا به صرع در سنین باروری، با نگرانی‌های متعددی در مورد بارداری رو به رو هستند. سوالاتی مانند: «آیا فردی که بیماری صرع دارد می‌تواند باردار شود؟» «آیا در دوران بارداری باید شرایط ویژه‌ای را پشت سر بگذارد؟» «آیا داروهای ضد تشنج بر سلامت جنین تاثیر دارند؟» و یا «آیا بارداری طبیعی در بیماران مبتلا به صرع ممکن است؟» در این مقاله داریم به تمامی این پرسش‌ها پاسخ داده شود تا زنان مبتلا به صرع با آگاهی کامل برای تجربه یک بارداری ایمن و موفق اقدام کنند.

صرع و بارداری

صرع یکی از شایع‌ترین اختلالات مزمن سیستم عصبی است که در آن فعالیت‌های الکتریکی غیرطبیعی و ناگهانی در سلول‌های مغزی رخ می‌دهد. این فعالیت‌های نابهنجار می‌تواند به صورت تشنج، اختلال در سطح هوشیاری، حرکات غیرارادی، تغییرات حسی یا رفتاری بروز کند. در حالی‌که تشنج ممکن است در هر فردی به دلایل موقتی مانند تب، عفونت، ضربه مغزی، کمبود اکسیژن یا مسمومیت ایجاد شود، در بیماران مبتلا به صرع این حملات به شکل مکرر و بدون علت مشخص رخ می‌دهند.

به طور کلی، صرع بیماری‌ای قابل کنترل است و با درمان مناسب، بسیاری از مبتلایان می‌توانند زندگی طبیعی، ازدواج و حتی بارداری سالم و ایمن را تجربه کنند؛ به شرط آنکه تحت نظر پزشک متخصص مغز و اعصاب باشند و مراقبت‌های لازم در دوران پیش از بارداری و حین آن را رعایت کنند.

آیا خانم‌های مبتلا به صرع می‌توانند باردار شوند؟ پاسخ علمی دکتر ناصر مهربان را بشنوید:

آیا زنان مبتلا به صرع می‌توانند باردار شوند؟

بله بارداری برای بیماران مبتلا به صرع منعی ندارد اما باید نکاتی رعایت شود. بیش از ۹۰ درصد از زنان مبتلا به صرع می‌توانند بارداری سالمی را تجربه کنند و فرزندان کاملا سالمی به دنیا بیاورند؛ به ویژه اگر بارداری تحت نظر پزشک متخصص مغز و اعصاب و متخصص زنان و زایمان انجام شود. اگرچه احتمال بارداری در زنان مبتلا به صرع کمی کمتر از سایر زنان است، اما اغلب آنان در صورت کنترل مناسب بیماری، می‌توانند باردار شوند و زایمان موفقی داشته باشند. برای مثال صرع و رانندگی نیز از دیگر معضلات این بیمارن است که تحت نظر متخصص کاملا قابل کنترل خواهد بود.

چالش‌ها و ملاحظات در صرع و بارداری

دوران بارداری در زنان مبتلا به صرع، دوره‌ای حساس است که نیاز به پایش دقیق داروها، کنترل تشنج و مراقبت‌های منظم دارد. مطالعات نشان داده است که در حدود یک سوم از زنان مبتلا به صرع، دفعات تشنج در دوران بارداری افزایش می‌یابد.

این مسئله معمولا به دلیل تغییرات هورمونی، تغییر در سطح داروها در خون و یا اختلال در خواب و تغذیه رخ می‌دهد. بنابراین توصیه می‌شود زنان مبتلا به صرع پیش از تصمیم به بارداری، با پزشک خود مشورت کنند تا داروهای ضد تشنج و شرایط بیماری‌شان به بهترین نحو کنترل شود.

🙍🏽درمان صرع در کودکان چگونه انجام می‌شود⁉️

مدیریت صرع در دوران بارداری

مدیریت صرع در دوران بارداری نیازمند برنامه ریزی دقیق و مراقبت‌های پزشکی است مخصوصا اگر فرد مبتلا به صرع مقاوم به درمان باشد. در ادامه به برخی از جنبه‌های کلیدی مدیریت این وضعیت اشاره خواهیم کرد:

پیش از بارداری

مشاوره پزشکی: زنان مبتلا به صرع باید قبل از بارداری با پزشک خود مشورت کنند تا وضعیت بیماری خود را به خوبی کنترل کنند و برنامه‌ای برای مدیریت بارداری تنظیم کنند.

ارزیابی داروها: برخی داروهای ضدصرع ممکن است بر جنین تأثیر منفی داشته باشند. پزشک ممکن است داروها را تغییر دهد یا دوز آن‌ها را تنظیم کند تا خطرات برای جنین کاهش یابد.

درمان دارویی

داروهای ضدصرع و بارداری: بسیاری از داروهای ضدصرع می‌توانند در دوران بارداری مصرف شوند، اما برخی از آن‌ها ممکن است خطرات بیشتری برای جنین داشته باشند. داروهایی مانند لاموتریژین (Lamictal) و کاربامازپین (Tegretol) ممکن است با دقت و در دوز مناسب تجویز شوند، در حالی که داروهایی مانند فنی‌توئین (Dilantin) و والپروات (Depakote) ممکن است نیاز به ارزیابی دقیق‌تری داشته باشند.

پایش سطح دارو: نظارت منظم بر سطح داروهای درمان صرع در خون و بررسی میزان اثرگذاری و عوارض جانبی آن‌ها در دوران بارداری ضروری است.

پایش و مراقبت‌های پزشکی

پایش منظم: زنان باردار مبتلا به صرع باید تحت مراقبت‌های منظم از سوی تیم پزشکی شامل نورولوژیست و متخصص زنان و زایمان باشند. این پایش به شناسایی و مدیریت مشکلات احتمالی کمک می‌کند.

پیشگیری از حملات: در صورت افزایش تعداد حملات، پزشک ممکن است توصیه‌هایی برای مدیریت استرس، خواب کافی و تغذیه مناسب داشته باشد.

تغذیه و سبک زندگی

مکمل‌های اسید فولیک: مصرف مکمل‌های اسید فولیک در دوران بارداری برای کاهش خطر نقص‌های عصبی در جنین توصیه می‌شود. با این حال، دوز و نوع مکمل باید تحت نظر پزشک باشد.

پشتیبانی روانی: پشتیبانی عاطفی و روانی برای کاهش استرس و اضطراب مرتبط با بارداری و صرع اهمیت دارد. زنان باردار باید از حمایت خانواده، دوستان و گروه‌های حمایتی بهره‌مند شوند.

تأثیر بر زایمان و پس از زایمان

برنامه‌ریزی زایمان: زایمان در زنان مبتلا به صرع باید با توجه به وضعیت بیماری و داروهای مصرفی برنامه‌ریزی شود. در برخی موارد، زایمان سزارین ممکن است توصیه شود، به ویژه اگر حملات صرعی به خوبی کنترل نشود.

کنترل پس از زایمان: پس از زایمان، نظارت بر وضعیت صرع و تنظیم داروها ادامه دارد. زنان باید مراقب تغییرات در فعالیت صرع و تأثیر داروها بر شیر دهی و سلامتی نوزاد باشند.

برای اینکه دوران بارداری خود را به سلامت سپری کنید باید از مدت‌ها قبل تحت نظر بهترین متخصص صرع در تهران باشید.

داروهای ضد تشنج و بارداری

یکی از نگرانی‌های اصلی بیماران، تاثیر داروهای ضدصرع بر جنین است. قطع خودسرانه داروها می‌تواند خطرناک باشد، چرا که بروز تشنج در دوران بارداری ممکن است به کاهش اکسیژن رسانی به جنین و حتی آسیب به مغز مادر منجر شود.

بنابراین هرگز نباید داروی ضد تشنج را بدون نظر پزشک قطع یا تغییر داد. در عوض، پزشک با اندازه‌گیری منظم سطح خونی دارو، ممکن است دوز دارو را تنظیم کند تا هم تشنج کنترل شود و هم خطر آسیب به جنین کاهش یابد. برخی داروها نسبت به دیگران ایمن‌تر هستند و انتخاب نوع دارو باید کاملاً تخصصی و شخصی‌سازی‌شده انجام شود.

اهمیت اسید فولیک در دوران بارداری بیماران مبتلا به صرع

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که سطح پایین اسید فولیک در بدن زنان مبتلا به صرع می‌تواند خطر بروز ناهنجاری‌های مادرزادی به ویژه نقص لوله عصبی در جنین را افزایش دهد. از این رو، توصیه می‌شود زنان مبتلا به صرع، قبل از بارداری و در طول آن، مکمل اسید فولیک را مصرف کنند.

هرچند هنوز درباره‌ی میزان دقیق دوز مصرفی توافق کامل وجود ندارد، اما معمولا توصیه می‌شود حداقل روزانه ۰.۴ تا ۴ میلی گرم اسید فولیک مصرف شود (مطابق نظر پزشک معالج). مصرف منظم این ویتامین می‌تواند نقش مهمی در سلامت مادر و جنین ایفا کند و از عوارض احتمالی داروهای ضد تشنج بکاهد.

سبک زندگی سالم در دوران بارداری

علاوه بر دارو درمانی، اصلاح سبک زندگی در بارداری نقش کلیدی دارد.
خانم‌های مبتلا به صرع باید به نکات زیر توجه ویژه داشته باشند:

• خواب کافی و منظم: کم‌خوابی یکی از محرک‌های مهم تشنج است.
• تغذیه‌ی سالم و متعادل: مصرف غذاهای مغذی، میوه، سبزیجات و مایعات کافی توصیه می‌شود.
• پرهیز از دخانیات، الکل و کافئین زیاد که می‌توانند تشنج را تشدید کنند.
• ورزش سبک و منظم مانند پیاده‌روی روزانه باعث بهبود جریان خون و آرامش روانی می‌شود.
• مدیریت استرس: استرس یکی از عوامل افزایش‌دهنده‌ی حملات تشنجی است، بنابراین آرامش ذهنی اهمیت زیادی دارد.

مراقبت‌های پزشکی در دوران بارداری

زنان مبتلا به صرع باید در دوران بارداری به‌طور منظم تحت نظر پزشک مغز و اعصاب و متخصص زنان و زایمان باشند. انجام ویزیت‌های دوره‌ای، آزمایش خون، سونوگرافی‌های دقیق و بررسی سطح داروهای ضد تشنج برای حفظ سلامت مادر و جنین ضروری است. از آن‌جا که تغییرات فیزیولوژیک بارداری می‌تواند بر میزان دارو در بدن تأثیر بگذارد، تنظیم دوز دارو با نظر پزشک اهمیت زیادی دارد.

همچنین توصیه می‌شود پیش از بارداری جلسه‌ای برای مشاوره با پزشک برگزار شود تا نوع و مقدار دارو، وضعیت کنترل بیماری و خطرات احتمالی برای مادر و جنین بررسی گردد. رعایت این نکات به زنان مبتلا به صرع کمک می‌کند تا بارداری‌ای ایمن، پایدار و بدون عارضه جدی را پشت سر بگذارند.

🤕با تمام سردردهای خطرناک آشنا شوید‼️

زایمان در زنان مبتلا به صرع

در بیشتر موارد، زایمان طبیعی برای زنان مبتلا به صرع امکان‌پذیر است و نیازی به سزارین وجود ندارد، مگر در شرایطی که پزشک بر اساس وضعیت مادر یا کنترل نشدن تشنج‌ها آن را ضروری بداند. در طول زایمان، قطع داروی ضد تشنج به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود، زیرا این کار می‌تواند خطر بروز تشنج حین زایمان را افزایش دهد. مصرف منظم دارو طبق نظر پزشک، به حفظ ثبات وضعیت عصبی و پیشگیری از عوارض احتمالی کمک می‌کند.

در مواردی که تشنج‌ها در دوران بارداری به طور کامل کنترل نشده باشند یا مادر در معرض خطر بالاتری قرار داشته باشد، زایمان باید در بیمارستان مجهز و تحت نظارت مستقیم تیم پزشکی انجام شود تا ایمنی مادر و جنین به بهترین شکل ممکن تضمین گردد. اگر شدت این بیماری در طول بارداری بیشتر شده باشد بعد از زایمان، پزشک می‌تواند گزینه جراحی صرع را نیز مورد بررسی قرار دهد.

احتمال افزایش تشنج در دوران بارداری

مطالعات نشان داده‌اند که حدود ۳۸ درصد از زنان مبتلا به صرع در دوران بارداری افزایش دفعات تشنج را تجربه می‌کنند. این افزایش عمدتاً در زنانی دیده می‌شود که در ۱۲ ماه پیش از بارداری همچنان تشنج داشتند یا نوع صرع آنان صرع کانونی بوده است. به همین دلیل، کنترل بیماری پیش از بارداری اهمیت ویژه‌ای دارد.
اگر خانمی برای مدتی طولانی بدون تشنج بوده و تصمیم دارد دارو را قطع کند، بهتر است شش تا دوازده ماه پیش از بارداری این کار انجام شود تا خطر عود تشنج به حداقل برسد.

اگر درباره صرع و بارداری سوالی دارید، فرم زیر را پر کنید تا برای مشاوره تخصصی در اسرع وقت با شما تماس گرفته شود.

نکاتی برای داشتن بارداری سالم

• پیش از بارداری، پزشک باید وضعیت دارویی و کنترل تشنج شما را بررسی کند.
• هیچ دارویی را بدون مشورت پزشک تغییر یا قطع نکنید.
• از مصرف مکمل‌ها، ویتامین‌ها و اسید فولیک غافل نشوید.
• مراقبت‌های دوران بارداری را با دقت و نظم انجام دهید.
• خواب، تغذیه و آرامش خود را در اولویت قرار دهید.
• در صورت هرگونه تشنج یا علائم غیرعادی، فوراً با پزشک تماس بگیرید.

❓سوالات متداول درباره صرع و بارداری

نتیجه‌گیری

صرع و بارداری هر دو موضوعات حساسی هستند، اما با رعایت اصول مراقبتی و همکاری نزدیک با پزشک، می‌توان بارداری کاملا موفق و سالمی را تجربه کرد. اکثر زنان مبتلا به صرع می‌توانند فرزندانی سالم و طبیعی به دنیا بیاورند، به شرط آن‌که از قطع خودسرانه دارو پرهیز کرده و تحت نظارت پزشک باشند.

به یاد داشته باشید: بارداری در بیماران مبتلا به صرع نیازمند برنامه ریزی، صبر و پیگیری مداوم است. با کنترل صحیح بیماری، انتخاب داروی مناسب و رعایت توصیه‌های پزشکی، مادر و نوزاد هر دو می‌توانند از سلامت کامل برخوردار باشند.