میگرن یک اختلال عصبی شایع است که با حملات دردناک سر همراه است و میتواند کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. این وضعیت، علاوه بر درد شدید، ممکن است با علائم مختلفی نظیر تهوع، حساسیت به نور و صدا، و اختلالات بینایی همراه باشد. با وجود اینکه علت دقیق میگرن هنوز به طور کامل شناخته نشده، اما عوامل ژنتیکی، محیطی و فیزیولوژیکی میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. میگرن به اشکال مختلفی بروز میکند و هر نوع آن ویژگیها و علائم خاص خود را دارد. در این مقاله، به بررسی انواع مختلف میگرن و ویژگیهای کلیدی هر یک خواهیم پرداخت. شناخت انواع میگرن میتواند به پزشکان و بیماران کمک کند تا درمانهای مؤثرتری را انتخاب کنند و به مدیریت بهتر این اختلال کمک کنند.
انواع میگرن
میگرن یک سردرد اپیزودیک شایع با شیوع حدود ۱۸ درصد در زنان و ۶ درصد در مردان می باشد. سردرد میگرنی دارای ماهیت عود کننده و شدت متوسط تا شدید است که اغلب چند ساعت تا چندین روز طول کشیده و به طور متوسط یک تا دو بار در ماه تکرار می گردد. در ۹۰ درصد موارد اولین حمله ی بیماری در سنین قبل از ۴۰ سالگی رخ می دهد و در ۹۰ درصد موارد سابقه فامیلی بیماری در بستگان بیمار (بویژه بستگان درجه اول) وجود دارد.
سردرد غالبأ یکطرفه است ولی الزامأ حملات محدود به یک سمت نمی باشد و در حمله بعدی می تواند سمت دیگر سر را درگیر نماید. سردرد ضرباندار بوده و ممکن است همراه با حساسیت به نور و حساسیت به صدا باشد. سردرد میگرنی با فرکانس متوسط ۵/۱ حمله در ماه تکرار می گردد. حملات سردرد در شروع خود یکطرفه هستند و اغلب در ناحیه سوپرااوربیتال متمرکز می شود اما ممکن است به سمت مقابل هم منتقل گردد و حتی گاهی تمام سر را درگیر نماید.در ادامه این مطلب شما را با انواع میگرن و علائمی که به همراه دارند آشنا خواهیم کرد:
میگرن بدون اورا
میگرن بدون پیشدرآمد (یا میگرن بدون اورا) نوعی از میگرن است که بدون وجود علائم هشداردهندهای که به نام “اورا” شناخته میشوند، آغاز میشود. در این نوع میگرن، حمله درد به طور ناگهانی شروع میشود و معمولاً با درد شدید، ضرباندار و یکطرفه در ناحیه سر همراه است. این درد ممکن است برای مدت چند ساعت تا چند روز ادامه یابد و اغلب با علائمی مانند تهوع، استفراغ، حساسیت به نور و صدا همراه است. برخلاف میگرن با اورا، در این نوع میگرن بیمار هیچگونه اختلالات بینایی یا حسی قبل از شروع حمله احساس نمیکند.
این نوع میگرن شایعترین فرم آن است و به طور کلی در ۷۰ تا ۹۰ درصد از بیماران مبتلا به میگرن مشاهده میشود. اگرچه علت دقیق آن مشخص نیست، عوامل ژنتیکی، تغییرات هورمونی، استرس و برخی محرکها مانند غذاها، کمخوابی یا تغییرات آبوهوایی میتوانند به شروع حملات میگرن بدون اورا کمک کنند. درمان این نوع میگرن معمولاً شامل داروهای مسکن، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) و داروهای پیشگیرانه است که هدف آن کاهش شدت و فرکانس حملات میگرنی است.
📌 معمولا اوراها حدود پنج دقیقه تا نیم ساعت طول کشیده و پس از آن سردرد ایجاد می گردد . البته در برخی مواقع سردرد قبل از خاتمه اورا ایجاد می گردد و بیمار همزمان اورا و سردرد را تجربه می کند .
میگرن مزمن
میگرن مزمن نوعی از میگرن است که با حملات مکرر و طولانیمدت همراه است و به طور معمول بیش از ۱۵ روز در ماه رخ میدهد. این نوع میگرن به تدریج و در طول زمان از میگرنهای معمولی به میگرن مزمن تبدیل میشود، به ویژه اگر حملات میگرنی به طور مداوم درمان نشده یا به درستی کنترل نشوند. درد میگرن مزمن میتواند به طور شدیدی بر کیفیت زندگی فرد تاثیر بگذارد، زیرا بیمار ممکن است با درد مداوم و علائم جانبی مانند تهوع، حساسیت به نور و صدا، و خستگی دائمی مواجه شود.
عامل اصلی ایجاد میگرن مزمن هنوز به طور کامل شناخته نشده، اما برخی از عوامل شامل استرس، تغییرات هورمونی، اختلالات خواب، و عوامل محیطی میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. همچنین، استفاده بیش از حد از داروهای مسکن برای تسکین درد میتواند باعث تبدیل میگرنهای دورهای به میگرن مزمن شود. درمان میگرن مزمن شامل ترکیبی از داروهای پیشگیرانه، درمانهای فیزیکی، تغییرات سبک زندگی و مدیریت استرس است تا شدت و فرکانس حملات کاهش یابد و کیفیت زندگی بیمار بهبود یابد.
میگرن بازیگر
میگرن بازیگر نوعی از میگرن است که در خردسالی و یا نوجوانی شروع می شود و در جنس مذکر و مؤنث شیوع یکسان دارد. با اورا همراه است که این اورا حدود ۴۵-۱۰ دقیقه طول کشیده و مشابه با اوراهای میگرن کلاسیک است و بیشتر به فرم تیکوپسی، تاری دید و یا کوری گذرا می باشد. علائم بینایی دوطرفه هستند. گاهی بی حسی و یا احساس گزگز و یا کشیدگی در لب ها، دست و پا پاها به صورت دوطرفه رخ می دهد. در میگرن بازیگر، آتاکسی راه رفتن، سرگیجه، دیزارتری و تینیتوس (وزوز گوش) نیز ممکن است رخ دهد. در صورت درگیری سیستم رتیکولر ساقه مغز، اختلال هوشیاری بویژه در بیماران جوان اتفاق می افتد که این کاهش هوشیاری معمولا پس از اورا ایجاد می شود و در حد خواب آلودگی است.
میگرن حاد
میگرن حاد به نوعی از میگرن اطلاق میشود که حملات آن به طور ناگهانی و با شدت زیاد رخ میدهند و معمولاً به مدت چند ساعت تا چند روز ادامه دارند. در این نوع میگرن، درد معمولاً شدید، ضرباندار و یکطرفه است و بیشتر در نواحی پیشانی یا شقیقهها احساس میشود. علائم دیگر مانند تهوع، استفراغ، و حساسیت شدید به نور و صدا نیز ممکن است همراه با درد باشند. حملات میگرن حاد میتواند به طور چشمگیری فعالیتهای روزانه فرد را مختل کرده و او را مجبور به استراحت در یک محیط آرام و تاریک کند.
این نوع میگرن به طور معمول به داروهای مسکن سریعالاثر مانند تریپتانها یا داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) پاسخ میدهد. تشخیص میگرن حاد و درمان به موقع آن میتواند از تشدید علائم جلوگیری کرده و به تسکین درد کمک کند. برخی افراد ممکن است به طور مکرر از این حملات رنج ببرند، بنابراین درمانهای پیشگیرانه مانند داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد تشنج، یا داروهای پیشگیرانه میگرن میتوانند به کاهش شدت و تعداد حملات کمک کنند.
میگرن دهلیزی
میگرن دهلیزی نوعی میگرن است که با علائم دهلیزی (مربوط به تعادل و سیستم داخلی گوش) همراه است. این نوع میگرن معمولاً با احساس سرگیجه، عدم تعادل و سبکی سر در حین حمله مشخص میشود. بیمارانی که از میگرن دهلیزی رنج میبرند، ممکن است دچار حملات سرگیجهای شدید شوند که میتواند برای چند دقیقه تا چند ساعت ادامه داشته باشد. این علائم معمولاً به همراه درد میگرنی یا بدون آن ظاهر میشوند، و در بسیاری از موارد فرد دچار اختلال در حس تعادل میشود، به ویژه هنگام حرکت سر یا تغییر موقعیت بدن.
میگرن دهلیزی ممکن است با علائمی مانند وزوز گوش، اختلالات شنوایی و حساسیت به نور و صدا همراه باشد. این نوع میگرن بیشتر در بزرگسالان جوان و میانهسال مشاهده میشود و ممکن است به دلیل محرکهایی مانند استرس، تغییرات هورمونی، یا تغییرات در محیط (مانند سفر به مناطق با ارتفاعات مختلف) تشدید شود. درمان میگرن دهلیزی معمولاً شامل داروهای مسکن، داروهای ضد تهوع و داروهای پیشگیرانه میگرن است. همچنین، فیزیوتراپی و درمانهای بازتوانی برای بهبود تعادل و کاهش علائم دهلیزی ممکن است توصیه شود.
میگرن چشمی
میگرن چشمی یکی از انواع میگرن است که با علائم بینایی خاصی مانند اختلالات بصری یا تغییرات در دید، همراه است. این نوع میگرن معمولاً به عنوان یکی از انواع میگرن با اورا شناخته میشود و علائم چشمی معمولاً قبل از شروع درد میگرنی بروز میکنند. علائم چشمی میگرن ممکن است شامل نقاط روشن، خطوط موجی، یا تار شدن دید در یک یا هر دو چشم باشد. در برخی از افراد، این تغییرات بینایی میتوانند در عرض چند دقیقه تا نیم ساعت به طور کامل ظاهر شوند و سپس با درد شدید میگرنی همراه شوند.
میگرن چشمی به طور معمول به عنوان یک اورا یا علائم هشداردهنده قبل از شروع درد شناخته میشود، اما در برخی موارد ممکن است بیمار بدون درد یا پس از آن دچار اختلالات چشمی شود. این نوع میگرن بیشتر در افرادی که سابقه میگرن دارند، مشاهده میشود و میتواند با دیگر علائم میگرنی مانند تهوع، حساسیت به نور و صدا همراه باشد. درمان میگرن چشمی شامل استفاده از داروهای مسکن برای کاهش درد و داروهای پیشگیرانه برای کاهش فراوانی و شدت حملات است. افراد مبتلا به میگرن چشمی باید در صورت بروز علائم، به بهترین متخصص میگرن در تهران مراجعه کنند تا از آسیبهای جدی به چشم جلوگیری شود و تشخیص دقیقتری دریافت کنند.
میگرن شکمی
میگرن شکمی نوعی میگرن است که بیشتر در کودکان و نوجوانان مشاهده میشود و با دردهای شکمی مزمن و شدید همراه است، به جای درد سر که معمولاً با میگرنها شناخته میشود. این نوع میگرن ممکن است با علائمی مانند تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، و اختلالات گوارشی همراه باشد. میگرن شکمی به طور معمول به صورت دورهای و به مدت چند ساعت تا چند روز ادامه پیدا میکند و در برخی از موارد ممکن است با علائم میگرن معمولی مانند حساسیت به نور و صدا نیز همراه باشد.
علت دقیق میگرن شکمی هنوز به طور کامل شناخته نشده، اما مانند سایر انواع میگرن، عوامل ژنتیکی، محیطی و فیزیولوژیکی ممکن است در بروز آن نقش داشته باشند. این نوع میگرن ممکن است با استرس، تغییرات هورمونی یا برخی غذاها تشدید شود. درمان میگرن شکمی معمولاً شامل داروهای مسکن برای کاهش درد و داروهای ضد تهوع است. همچنین، برای مدیریت این وضعیت، ممکن است درمانهای پیشگیرانه مانند داروهای ضد افسردگی یا داروهای ضد تشنج نیز تجویز شود.
میگرن قاعدگی
میگرن قاعدگی یا سردرد پریود نوعی میگرن است که به طور خاص با چرخه قاعدگی زنان ارتباط دارد و در برخی از زنان در روزهای نزدیک به شروع قاعدگی یا در طول آن بروز میکند. این نوع میگرن معمولاً در زمان کاهش سطح هورمون استروژن، که در دوره پیش از قاعدگی و در شروع قاعدگی رخ میدهد، آغاز میشود. علائم میگرن قاعدگی مشابه با سایر انواع میگرن است، شامل درد شدید و ضرباندار در یک طرف سر، تهوع، استفراغ و حساسیت به نور و صدا.
میگرن قاعدگی معمولاً در حدود ۲ روز قبل از شروع قاعدگی و تا ۲ روز پس از آن رخ میدهد و به نظر میرسد که تغییرات هورمونی به ویژه کاهش استروژن در این دوران، عامل اصلی بروز این حملات باشد. این نوع میگرن به عنوان “میگرن قاعدگی خالص” شناخته میشود اگر تنها در زمان قاعدگی بروز کند، اما در برخی از زنان ممکن است به شکل ترکیبی از میگرن قاعدگی و میگرن معمولی (غیر قاعدگی) بروز کند.
درمان میگرن قاعدگی شامل داروهای مسکن برای تسکین درد، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) و داروهای پیشگیرانه مانند درمانهای هورمونی، قرصهای ضد بارداری و داروهای ضد افسردگی است. مدیریت استرس، خواب منظم و تغذیه سالم نیز میتواند به کاهش شدت و فراوانی حملات کمک کند.
میگرن اضطرابی
میگرن اضطرابی نوعی میگرن است که با استرس و اضطراب به شدت در ارتباط است. افراد مبتلا به میگرن اضطرابی معمولاً به دلیل افزایش سطح استرس و فشارهای روحی دچار حملات میگرنی میشوند. در این نوع میگرن، استرسهای روانی، نگرانیهای روزمره یا تغییرات در شرایط زندگی میتوانند به عنوان محرکهای اصلی بروز حملات میگرنی عمل کنند. این حملات معمولاً با درد شدید و ضرباندار در یک طرف سر همراه هستند و میتوانند با علائمی مانند تهوع، استفراغ، حساسیت به نور و صدا، و خستگی شدید همراه باشند.
استرس و اضطراب به طرق مختلف میتوانند بر بدن تأثیر بگذارند، از جمله با افزایش تنش در عضلات گردن و شانه، تغییرات هورمونی، و تحریک مسیرهای عصبی که باعث ایجاد درد میگرنی میشوند. افراد مبتلا به میگرن اضطرابی ممکن است به دلیل نگرانیهای طولانیمدت یا اضطرابهای روزانه بیشتر در معرض بروز این نوع میگرن قرار گیرند. درمان میگرن اضطرابی معمولاً شامل مدیریت استرس از طریق تکنیکهای آرامشبخش مانند مدیتیشن، یوگا، و تنفس عمیق است. علاوه بر این، داروهایی مانند داروهای ضد اضطراب، مسکنهای میگرن و داروهای پیشگیرانه میتوانند برای کاهش فراوانی و شدت حملات میگرن مفید باشند.
میگرن خوشهای
میگرن خوشهای یک نوع نادر و شدید از سردرد است که به آن سردرد خوشه ای نیز گفته میشود که معمولاً با درد شدید و ضرباندار در یک طرف سر، به ویژه در ناحیه چشم یا اطراف آن، مشخص میشود. این نوع میگرن معمولاً در دورههای خوشهای یا حملات متناوب رخ میدهد که ممکن است از چند هفته تا چند ماه طول بکشد و سپس برای مدت طولانی بهبود یابد. حملات میگرن خوشهای اغلب در زمانهای خاصی از روز، معمولاً در شب، رخ میدهند و میتوانند به شدت آزاردهنده باشند.
علائم دیگر میگرن خوشهای شامل قرمزی چشم، آبریزش بینی یا انسداد بینی، و تعریق در ناحیه صورت است. این نوع میگرن بیشتر در مردان نسبت به زنان شایع است و معمولاً در سنین ۲۰ تا ۴۰ سالگی آغاز میشود. علت دقیق میگرن خوشهای هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما تغییرات در فعالیت سیستم عصبی و عروقی ممکن است در بروز آن نقش داشته باشد.
درمان میگرن خوشهای معمولاً شامل داروهای مسکن قوی، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs)، و داروهای خاصی مانند تریپتانها برای کاهش درد است. علاوه بر این، درمانهای پیشگیرانه مانند مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی، داروهای ضد تشنج، یا استفاده از اکسیژن درمانی در برخی موارد برای کاهش حملات مفید است. از آنجا که حملات میگرن خوشهای میتوانند بسیار آزاردهنده باشند، درمان سریع و مؤثر برای کنترل درد و کاهش شدت حملات بسیار مهم است.
میگرن نیمه فلجی (همی پلژیک)
میگرن نیمه فلجی یک نوع نادر از میگرن است که با علائمی شبیه به فلج یا ضعف موقتی در نواحی خاصی از بدن همراه است. این نوع میگرن در طول حمله میگرنی، علاوه بر درد شدید و علائم معمولی میگرن، ممکن است باعث بروز ضعف یا فلج موقتی در یک طرف بدن، به ویژه در ناحیه صورت یا دستها شود. این ضعف معمولاً به مدت کوتاه و موقتی است و پس از گذشت زمان، به طور کامل از بین میرود.
علائم میگرن نیمفلجی میتواند شامل اختلالات حسی، ناتوانی در حرکت دادن یک یا چند عضو بدن، و در برخی موارد مشکل در تکلم باشد. این نوع میگرن بیشتر در افراد با سابقه میگرن معمولی یا میگرن با اورا مشاهده میشود و به طور معمول در مراحل بعدی میگرن، پس از ظهور اورا، شروع میشود. علت دقیق میگرن نیمفلجی هنوز به طور کامل روشن نیست، اما این نوع میگرن به نظر میرسد که به تغییرات عصبی و عروقی در مغز مرتبط باشد.
درمان میگرن نیمفلجی مشابه با درمان انواع دیگر میگرن است و شامل داروهای مسکن، داروهای پیشگیرانه و داروهای ضد تشنج میباشد. برای کاهش شدت و فراوانی حملات، مدیریت استرس و حفظ یک سبک زندگی سالم نیز میتواند مفید باشد. اگرچه میگرن نیمفلجی میتواند تجربهای نگرانکننده باشد، اما در بیشتر موارد علائم پس از حمله به طور کامل برطرف میشوند.
بیشتر بخوانید: درمان میگرن با آر تی ام اس
میگرن بارداری
میگرن بارداری به نوعی از میگرن اطلاق میشود که در دوران بارداری رخ میدهد و میتواند به ویژه در سهماهه اول و دوم بارداری شایع باشد. تغییرات هورمونی به ویژه افزایش سطح استروژن و پروژسترون در دوران بارداری میتواند عاملی برای بروز یا تشدید حملات میگرن باشد. میگرن بارداری معمولاً با علائمی مشابه میگرنهای معمولی همراه است، از جمله درد شدید و ضرباندار در یک طرف سر، تهوع، استفراغ، حساسیت به نور و صدا.
میگرن در دوران بارداری میتواند به دو صورت بروز کند: در برخی از زنان میگرن برای اولین بار در دوران بارداری شروع میشود، در حالی که در برخی دیگر، حملات میگرن قبلی تشدید میشود. به طور معمول، پس از سهماهه دوم بارداری، بسیاری از زنان ممکن است از کاهش حملات میگرن خود خبر دهند، اما در برخی موارد میگرن میتواند همچنان ادامه یابد.
درمان میگرن در بارداری باید با احتیاط انجام شود، زیرا بسیاری از داروهای میگرن ممکن است برای جنین خطرناک باشند. درمانهای غیر دارویی مانند استراحت، نوشیدن آب کافی، اجتناب از محرکها و تکنیکهای آرامشبخش میتوانند کمککننده باشند. در مواردی که دارو لازم است، پزشک ممکن است داروهایی را تجویز کند که ایمنترین گزینهها برای مادر و جنین باشند. بنابراین، مدیریت میگرن در دوران بارداری نیازمند نظارت دقیق پزشک است تا بهترین درمان با کمترین خطر برای مادر و جنین انتخاب شود.
بیشتر بخوانید: درمان میگرن با نوروفیدبک
میگرن پیچیده
میگرن پیچیده به نوعی از میگرن اطلاق میشود که با علائم عصبی اضافی یا غیرمعمول همراه است و معمولاً در طول حمله میگرنی رخ میدهد. این علائم میتوانند شامل اختلالات بینایی، اختلالات حسی (مانند گزگز یا بیحسی در قسمتهای مختلف بدن)، مشکل در تکلم، ضعف در عضلات، یا حتی از دست دادن موقت کنترل حرکات بدن باشند. در برخی موارد، میگرن پیچیده میتواند شبیه به حملات سکته مغزی یا بیماریهای عصبی دیگر باشد، اما این علائم موقتی و معمولاً در طول حمله میگرنی از بین میروند.
میگرن پیچیده میتواند در برخی افراد با علائم هشدار دهنده قبل از شروع درد میگرنی ظاهر شود، اما در برخی دیگر ممکن است این علائم در حین یا بعد از حمله درد رخ دهند. علائم عصبی پیچیده ممکن است گاهی موجب سردرگمی یا نگرانی بیمار شوند، زیرا شباهتهایی با شرایط جدیتری مانند سکته مغزی یا صرع دارند. به همین دلیل، تشخیص دقیق میگرن پیچیده و تمایز آن از بیماریهای دیگر بسیار مهم است.
بیشتر بخوانید: درمان میگرن با بوتاکس
سوالات متداول انواع میگرن
چه تفاوتهایی بین میگرن با اورا و میگرن بدون اورا وجود دارد؟
میگرن با اورا شامل علائمی مانند اختلالات بینایی یا حسی قبل از شروع درد میگرنی است، در حالی که میگرن بدون اورا بدون هیچ علائم پیشین شروع میشود و تنها درد میگرنی را شامل میشود.
آیا میگرن خوشهای خطرناک است؟
میگرن خوشهای میتواند بسیار دردناک باشد، اما معمولاً برای سلامتی تهدید جدی به همراه ندارد. با این حال، شدت درد و اختلالات همراه آن میتواند تاثیر زیادی بر کیفیت زندگی بگذارد.
چرا میگرن قاعدگی در برخی از زنان شدیدتر است؟
میگرن قاعدگی به دلیل تغییرات هورمونی، به ویژه کاهش استروژن در طول دوره قاعدگی، بروز میکند. این تغییرات هورمونی میتواند باعث بروز حملات میگرنی در برخی از زنان شود.
آیا میگرن اضطرابی معمولاً در افراد مبتلا به اضطراب رخ میدهد؟
بله، استرس و اضطراب میتوانند محرکهای اصلی میگرن اضطرابی باشند. در واقع، افراد با اختلالات اضطرابی بیشتر احتمال دارد که به میگرن مبتلا شوند.
آیا میگرن در دوران بارداری خطرناک است؟
میگرن در دوران بارداری ممکن است به دلیل تغییرات هورمونی تشدید شود، اما معمولاً خطرات جدی برای جنین ندارد. مهم است که درمانهای مورد استفاده در بارداری ایمن باشند و تحت نظر پزشک صورت گیرند.
میگرن پیچیده چطور تشخیص داده میشود؟
تشخیص آن معمولاً نیاز به بررسی دقیق علائم و انجام آزمایشهای پزشکی دارد.
نتیجه گیری
میگرن یکی از اختلالات عصبی پیچیده است که انواع مختلفی دارد و میتواند بر جنبههای مختلف زندگی فرد تأثیر بگذارد. از میگرن معمولی با علائم مشخص گرفته تا انواع نادر مانند میگرن خوشهای و پیچیده، همه این انواع با علائم خاص خود، نیازمند تشخیص دقیق و درمان مناسب هستند. عوامل مختلفی میتوانند موجب بروز حملات میگرنی شوند. آگاهی از علائم و شناخت انواع مختلف میگرن به افراد کمک میکند تا با مدیریت صحیح و درمانهای مناسب، کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند و از شدت و فراوانی حملات بکاهند.