درد عصبی یا “نورالژی” یکی از انواع پیچیده درد است که ناشی از آسیب یا اختلال در سیستم عصبی است. این نوع درد معمولاً بهطور متفاوتی نسبت به دردهای دیگر احساس میشود. درد عصبی ممکن است ناشی از بیماریهای مختلفی باشد. برخلاف دردهای معمولی که به علت آسیب به بافتهای بدن ایجاد میشوند، درد عصبی معمولاً بهدلیل اختلال در عملکرد اعصاب خود بهوجود میآید و میتواند بهشدت تأثیرگذار بر کیفیت زندگی فرد باشد.در این مقاله، به بررسی علل و درمان درد عصبی خواهیم پرداخت.
درد عصبی چیست؟
درد عصبی نوعی درد است که ناشی از آسیب یا اختلال در سیستم عصبی است. این درد برخلاف دردهای معمولی که بهدلیل آسیب به بافتهای بدن (مانند عضلات یا استخوانها) ایجاد میشود، بهدلیل مشکلات در عملکرد اعصاب خود بهوجود میآید.یکی از ویژگیهای درد عصبی این است که معمولاً هیچ آسیب فیزیکی به بافتهای بدن وجود ندارد، اما فرد همچنان دردی شدید را تجربه میکند. این درد ممکن است بدون هیچ علت قابل مشاهدهای ادامه یابد یا بهصورت ناپیوسته و غیرقابل پیشبینی رخ دهد.
مدیریت درد عصبی میتواند چالشبرانگیز باشد، زیرا درمانهای معمول برای درد (مانند مسکنهای رایج) اغلب اثربخشی چندانی ندارند. در نتیجه، درمان این نوع درد معمولاً نیازمند رویکردهای خاصی است که میتواند شامل داروهای خاص، درمانهای فیزیکی، یا حتی مداخلات جراحی باشد.
بیشتر بخوانید: بهترین متخصص مغز و اعصاب در تهران
نشانههای بارز درد عصبی
درد عصبی بهطور معمول با ویژگیهایی متفاوت از دردهای معمولی بروز میکند. این نوع درد به دلیل اختلال در عملکرد اعصاب و سیستم عصبی ایجاد میشود و میتواند نشانههای خاص و ویژهای داشته باشد که تشخیص آن را از دردهای دیگر آسانتر میکند. در اینجا به مهمترین علائم و نشانههای درد عصبی اشاره میشود:
- سوزش یا احساس شعلهور شدن
- تیر کشیدن یا ضربههای ناگهانی
- گزگز یا بیحسی
- حساسیت بیش از حد به لمس
- درد مزمن و مداوم
- تشدید درد در شرایط خاص
- حرکت غیرارادی یا گرفتگی عضلات
بیشتر بخوانید: کمر درد عصبی
انواع درد عصبی
درد عصبی میتواند به اشکال مختلفی بروز کند، که هر یک ناشی از آسیب یا اختلال در قسمتهای مختلف سیستم عصبی هستند. این دردها معمولاً بهصورت مزمن و طولانیمدت ایجاد میشوند و بسته به نوع آسیب و مکان آن در سیستم عصبی، ویژگیها و شدت آنها میتواند متفاوت باشد. در ادامه، انواع مختلف درد عصبی و ویژگیهای هر یک شرح داده میشود:
✔ درد عصبی ناشی از آسیب به اعصاب خارج از مغز و نخاع
✔ درد ناشی از آسیب یا اختلال در مغز یا نخاع
✔ درد پس از زونا
✔ درد ناشی از تحریک یا آسیب به عصب سهگانه
✔ درد ناشی از آسیب دیابت به اعصاب محیطی
✔ درد بعد از جراحی و ناشی از آسیب به اعصاب اطراف ناحیه جراحی
✔ درد ناشی از بیماریهای عصبی پیشرونده مانند مالتیپل اسکلروزیس یا پارکینسون
بیشتر بخوانید: تیک عصبی
علت درد عصبی
درد عصبی زمانی ایجاد میشود که اعصاب در اثر آسیب یا اختلال در عملکرد خود به درستی سیگنالهای درد را پردازش نمیکنند. علل مختلفی میتوانند به ایجاد درد عصبی منجر شوند که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره خواهیم کرد:
آسیب به اعصاب
یکی از رایجترین علل درد عصبی، آسیب مستقیم به اعصاب است. این آسیب میتواند بهدلیل جراحات فیزیکی، جراحیها یا آسیبهای ورزشی ایجاد شود. آسیب به اعصاب ممکن است باعث شود که سیگنالهای درد بهطور نادرست ارسال شده و در نتیجه احساسات درد شدید و غیرطبیعی در بدن بهوجود آید.
بیماریهای مزمن و سیستماتیک
برخی بیماریهای مزمن، مانند دیابت، میتوانند به اعصاب آسیب برسانند و باعث درد عصبی شوند. در افراد مبتلا به دیابت، سطح قند خون بالا میتواند به اعصاب محیطی آسیب بزند و موجب ایجاد نوروپاتی دیابتی شود که بهصورت سوزش، گزگز یا تیر کشیدن در دستها و پاها احساس میشود.
بیشتر بخوانید: پانیک عصبی
عفونتها
ویروسها و باکتریها میتوانند به اعصاب آسیب رسانده و باعث ایجاد درد عصبی شوند. یکی از مثالهای مشهور این نوع آسیب، زونا است که بر اثر ویروس هرپس زوستر ایجاد میشود. این بیماری ممکن است پس از بهبود، درد عصبی مزمن ایجاد کند که میتواند ماهها یا حتی سالها ادامه داشته باشد.
اختلالات سیستم عصبی مرکزی
آسیب به مغز یا نخاع نیز میتواند منجر به درد عصبی شود. اختلالاتی مانند سکته مغزی، مالتیپل اسکلروزیس یا آسیبهای نخاعی میتوانند سیگنالهای عصبی را مختل کرده و باعث احساس درد در مناطقی از بدن شوند که هیچ آسیب فیزیکی در آنها وجود ندارد.
بیشتر بخوانید: چشم درد عصبی
اختلالات متابولیک و هورمونی
برخی اختلالات متابولیک یا هورمونی نیز میتوانند بر اعصاب تأثیر بگذارند و درد عصبی ایجاد کنند. بهعنوان مثال، کمبود ویتامین B12 یا اختلالات تیروئیدی میتوانند موجب آسیب به اعصاب شوند و درد عصبی را به همراه داشته باشند.
فشرده شدن اعصاب
فشرده شدن یا تحت فشار قرار گرفتن اعصاب در نتیجه بیماریها یا اختلالات ساختاری مانند هرنی دیسک (افتادگی دیسک در ستون فقرات) یا آرتروز میتواند باعث ایجاد درد عصبی شود. فشار بر اعصاب ممکن است منجر به احساس سوزش، گزگز یا درد شدید در نواحی مختلف بدن شود.
التهاب و عفونتهای عصبی
التهابهای ناشی از عفونتها یا اختلالات خود ایمنی میتوانند به اعصاب آسیب برسانند. التهاب اعصاب میتواند موجب تغییر در عملکرد طبیعی آنها و در نتیجه ایجاد درد عصبی شود.
صحبت های دکتر مهربان در خصوص علل درد های عصبی و نروپاتیک
بیشتر بخوانید: حمله عصبی
درمان درد عصبی
درد عصبی بهدلیل اختلال در سیستم عصبی ایجاد میشود و میتواند بهشدت آزاردهنده و ناتوانکننده باشد. درمان درد عصبی معمولاً چندجانبه است در ادامه به مهمترین روشهای درمان درد عصبی پرداخته میشود.
دارودرمانی
یکی از رایجترین روشهای درمان درد عصبی، استفاده از داروها است که میتواند به تسکین درد و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کند. انواع داروهای مورد استفاده در درمان درد عصبی شامل:مسکنها، داروهای ضد تشنج، داروهای ضد افسردگی باشد.
درمانهای فیزیکی و توانبخشی
درمانهای فیزیکی میتوانند به کاهش درد عصبی کمک کنند و به بهبود تحرک و عملکرد بیماران کمک کنند. برخی از روشهای فیزیکی شامل:فیزیوتراپی و تحریک عصبی الکتریکی است.
درمانهای جراحی
در برخی موارد خاص، هنگامی که درد عصبی به درمانهای دارویی و غیرجراحی پاسخ نمیدهد، روشهای جراحی ممکن است در نظر گرفته شوند که جراحی برای ترمیم یا آزادسازی عصب آسیبدیده یکی از این روش هاست یا جراحی تحریک عصب که در آن دستگاههایی به بدن بیمار وارد میشوند که سیگنالهای الکتریکی به اعصاب آسیبدیده ارسال میکنند تا درد را کاهش دهند.
درمانهای روانشناختی
درد عصبی بهویژه در موارد مزمن میتواند تأثیر زیادی بر وضعیت روانی فرد بگذارد.
بیشتر بخوانید: درمان میگرن عصبی
نتیجه گیری
درد عصبی نتیجه اختلالات و آسیبهای مختلف در سیستم عصبی است که میتواند ناشی از دلایل متعددی از جمله آسیبهای جسمی، بیماریهای مزمن، عفونتها یا مشکلات ساختاری باشد. شناخت علت اصلی درد عصبی به پزشکان کمک میکند تا روشهای درمانی مؤثری برای کنترل آن ارائه دهند و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشند.